Prof. Ataman Demir (1938–2017), Türk mimarlık tarihi araştırmaları ve Anadolu'nun geleneksel sivil mimarisinin belgelenmesi alanında öncü çalışmalarıyla tanınan seçkin bir akademisyen ve mimardır. 1963 yılında İstanbul Devlet Güzel Sanatlar Akademisi Yüksek Mimarlık Bölümü'nden birincilikle mezun olmuş; aynı yıl Bina Bilgisi Kürsüsü'nde asistan olarak göreve başlayarak yarım yüzyılı aşan akademik kariyerinin temellerini atmıştır.
1974 yılında doçentlik tezi olarak sunduğu Antakya Eski Konut Dokusu Üzerine Bir İnceleme adlı çalışması, Hatay bölgesinin geleneksel kentsel dokusunu sistematik biçimde ele alan ilk kapsamlı akademik araştırma olma özelliği taşır. Demir, bu çalışmayı yıllar içinde geliştirerek 1996'da Çağlar İçinde Antakya adıyla yayımlamış; eser, Antakya'nın çok katmanlı kültürel mirasını mimarlık tarihi perspektifinden aydınlatan temel bir başvuru kaynağı olarak literatürdeki yerini almıştır.
2003 yılında Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nden emekli olana dek sürdürdüğü öğretim üyeliği boyunca, Türkiye'nin önde gelen pek çok mimarının yetişmesinde belirleyici bir rol üstlenmiştir. Mimarlık eğitimine yaptığı katkıların yanı sıra, Arşivdeki Belgeler Işığında Güzel Sanatlar Akademisi'nde Yabancı Hocalar başlıklı araştırmasıyla Türkiye'de modern mimarlık eğitiminin kuruluş dönemine ilişkin özgün bir tarihsel perspektif ortaya koymuştur.
Antakya'nın mimari mirasının korunması ve belgelenmesine yönelik özverili çalışmaları nedeniyle kendisine Antakya Fahri Hemşehrisi unvanı tevcih edilmiş; 2005 yılında Antakya'nın tarihi merkezinde geleneksel bir sokağa adı verilerek kente olan katkıları kalıcı biçimde onurlandırılmıştır. Bugün bu koleksiyonda yer alan fotoğraf ve rölöveler, Demir'in on yılları kapsayan titiz saha çalışmalarının ürünü olup 6 Şubat 2023 depreminde büyük ölçüde yıkılan Antakya tarihi kent dokusunun en kapsamlı görsel belleğini oluşturmaktadır.
