Müzikte dijitalleşme ve yapay zeka uygulamalarının telif hakları bakımından incelenmesi

Abstract

21. yüzyılda dijitalleşmenin müzik üretimi ve tüketimi de dahil olmak üzere pek çok alana etki ettiği görülmektedir. Müzikte dijitalleşmenin başlamasıyla dijital servis sağlayıcı platformlarda algoritmaların ve yapay zekâ üretimli müzik eserlerinin hayatımıza girmesi telif hakları alanındaki yeni tartışmaları da beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada, üretim sürecinde yapay zekâ kullanılan müzik eserlerinin telif hakları özelinde ne tür sorunlara yol açtığı ve bunların farklı hukuk sistemlerinde hangi tartışmaları beraberinde getirdiği araştırılmış; daha sonra, bu sürecin Türkiye özelinde nasıl işlediği incelenmiştir. Diğer bir deyişle, bu tez, yapay zekâ uygulamalarının müzik alanına etkileriyle ilgili uluslararası ve ulusal, güncel yasal tartışma ve uygulamaları incelemeyi ve Türkiye özelinde durum tespiti yapmayı amaçlamaktadır. Tezde öncelikle telif hakları bağlamında günümüzde de geçerliliğini korumakta olan uluslararası sözleşmelere değinilmiştir. Ardından dijitalleşme ve yapay zekâ teknolojilerine ilişkin kavramlar taranmış, bu teknolojiler kullanılarak oluşturulan müzik yazılımlarının ve eserlerin telif hakları nezdindeki mevcut konumları saptanmıştır. Uluslararası alandaki örneklerin incelenmesi sonucunda konuyla ilgili hukuki süreçlerin ve davaların bulunduğu görülmektedir. Ancak Türkiye’de bu alanda dava örneğine rastlanmamış bu sebeple Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nda yapılabilecek değişiklik önerilerine yer verilmiştir. Bu çalışmada, yapay zekâ üretimli sanat ve müzik eserlerinin hukuki platformda korunması için tasarlanan yasal düzenlemelerin yanı sıra bu alana destek olabilecek, ihlal tespit eden ve engelleyen yazılımlara ilişkin projelerden de bahsedilmiş ve yapay zekâ teknolojilerinin kötü amaçlı kullanımları ve bu kullanımlara ilişkin hukuki yaptırımların varlığı da çalışmaya dahil edilmiştir. Bu çalışmayla, müzik alanında yapay zekâ teknolojilerinin kullanımından kaynaklanan telif hakkı tartışmalarına ilişkin güncel tablonun tespiti ve Türkiye’de fikri mülkiyet hukuku alanında yapay zekâ üretimli müzik eserlerine ilişkin hukuki düzenleme ihtiyacına işaret edilmesi açısından literatüre katkı sağlanması amaçlanmaktadır