Osmanlı sanatında kullanılan nahılların incelenmesi ve yeniden yorumlanması

Abstract

Türk Kültüründe ağaç, kutsal kabul edilmiş, derin saygı duyulan sembolik bir anlama sahiptir. Şamanizm'le birlikte ağaç, günlük hayata geçerek, insanlarla ruhani dünya arasında bir bağ kuran iletişim aracı olarak kabul edilmiştir. Özellikle "Hayat Ağacı" figürü yaşamın sürekliliğini simgeleyen, Türklerin tarih boyunca, İslamiyet'ten önce ve sonrasında en çok kullandığı motif olmuştur. Osmanlı döneminde ise bu kültürel miras farklı bir boyuta taşınmış, düğün ve şenliklerde kullanılan üç boyutlu "nahıl" adı verilen geleneksel süslemelerle ağaç figürü yeniden hayat bulmuştur. Nahıl, düğün ve şenliklerde kullanılan, konik biçiminde yukarı doğru incelen, hurma ağacını andıran ve üzeri değerli süslerle bezenen, saltanatın gücünü yansıtan küçük ve büyük ölçekli nesnelerdir. Bu tez, Osmanlıların nahılları, nahıl geleneği, nahıl çeşitliliği hakkında o dönemde yazılmış ya da görselleştirilmiş nahıl örnekleri ile ilgili yazma eserleri, Osmanlı İmparatorluğu'ndan özellikle saray düğünleri, sünnet törenleri ve diğer önemli şenliklerde kullanılan nahılların tarihi, kültürel ve sanatsal boyutlarını incelemektedir. Tez çalışmasında, nahılların kökeni, yapım teknikleri, şenliklerdeki işlevi ve toplum üzerindeki etkisi arşiv belgeleri, minyatürler, dönemin surnameleri, kaynakları üzerinden değerlendirilmiştir. Ayrıca Osmanlı İmparatorluğunun çöküşü ile unutulmaya başlayan nahıl geleneğinin zamanla geçirdiği değişimler ve günümüz yansımaları da ele alınmıştır.