Hıll museum & manuscrıpt lıbrary'de CCM00094 numarasıyla kayıtlı incil'in matta ve markos bölümleri (1a-89b) (inceleme-metin-dizin-tıpkıbasım)

Abstract

Osmanlı Türkçesi, hem edebî ve kültürel mirasın taşıyıcısı hem de Türkçenin fonetik özelliklerini gösteren önemli bir dil katmanıdır. Osmanlı döneminde yapılan İncil tercümeleri, yalnızca dinî içerik sunmakla kalmayıp, söz varlığı, fonetik ve morfolojik yapı ile dil unsurlarını tespit açısından da zengin bir kaynak oluşturmaktadır. Bu nedenle bu tercümelerin incelenmesi, dil verilerinin art zamanlı değerlendirilmesine olanak sağlayarak tarihî Türk dili araştırmalarına önemli katkı sağlamaktadır. Bu çalışmaya konu olan eser, 19. yüzyıl sonları ile 20. yüzyıl başlarına tarihlendirilen bir İncil tercümesidir. Müellifi bilinmeyen bu yazmanın orijinali, Keldanilere (Doğu Süryanileri) ait olan "Mar Hirmiz Keldani Kilisesi"nde muhafaza edilmektedir. Eser, 21.08.2012 tarihinde "Hill Museum & Manuscript Library" tarafından Doğu kiliselerine ait el yazmaları koleksiyonunu kataloglama, dijitalleştirme ve koruma amaçlı bir proje kapsamında arşive alınarak CCM00094 proje numarasıyla kayıt altına alınmıştır. Bu tezde, eserin (1a-89b) varakları arasında bulunan Matta ve Markos bölümleri incelenmiştir. Çalışma; "giriş, inceleme, metin ve dizin" olmak üzere dört bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde, Osmanlı Türkçesinin tarihî ve kültürel önemi vurgulanmış, Arap harfli dinî metinlerin Türkçenin dil özelliklerini belirlemede önemli bir kaynak olduğu ifade edilmiştir. Ardından çalışmanın amacı, ele alınan eserin içeriği ve izlenen yöntem ayrıntılı biçimde açıklanmış; son olarak Hristiyanlık, Hz. İsa ve İncil hakkında genel bilgiler sunulmuş ve Türkçe İncil tercümeleri ile bu alanda gerçekleştirilen akademik çalışmalar tanıtılmıştır. İnceleme bölümünde eser yazılış özellikleri, ses, şekil, cümle bilgisi ve ağız özellikleri bakımından incelenmiştir. Metin bölümünde ise yazma, transkripsiyon yöntemiyle Latin harflerine aktarılmış; harekesiz kısımlar için harekeli biçimler ve dönemin dil özellikleri esas alınmıştır. Dizin bölümünde metinde geçen bütün kelimeler alfabetik olarak madde başı yapılmış, anlamları bağlama uygun şekilde verilmiş, geçtiği satır ve sayfa numaraları kaydedilmiştir. Çalışma; sonuç bölümü, kaynakça ve tıpkıbasımın eklenmesiyle tamamlanmıştır. Bu çalışma ile metnin yazıldığı dönemin dil özelliklerinin ve söz varlığının tespit edilmesi, kullanılan sözcüklerin kullanım sıklığının belirlenmesi ve Türk dili araştırmalarına kaynaklık etmesi amaçlanmaktadır.