Bir koreografi eserinin "doğaçlama teknolojileri" aracılığıyla görsel bir yapıta dönüştürülmesinde yöntem belirleme

Abstract

Bir Koreografi Eserinin "Doğaçlama Teknolojileri" Aracılığıyla Görsel bir Yapıta Dönüştürülmesinde Yöntem Belirleme adlı eser metni, William Forsythe'ın "Doğaçlama Teknolojileri" adlı analitik dans öğretim yöntemlnden yola çıkmıştır. Dans sanatının görsel bağlamda yapılandırılmasına dair hareket terminolojisi oluşturulmuştur. Bu hareket parametreleri; kinetik, kinematik, proprioseptik, kinestetik, kinesfer, ekstrakinesfer kavramlarıdır ve Temel Sanat ve Tasarım İlkeleri ile bağlantı kurularak görsel dile dönüştürme çalışmaları yapılmıştır. Belirlenen bir hareket anı, uzamsal olarak, zemin örüntüsü, figür örüntüsü ve düzlemler bağlamında ele alınmıştır. Değerlendirilen bu görsel kavramlar, egemenlik, görsel örgütlenme, açık form, kapalı form, ritim, denge, hareket, hiyerarşi gibi ilke ve öğelerdir. Görme algısı, hareketin retinal, fiziksel, algısal duyumu, davranışsal-bilişsel duyum, tasarımsal-mekansal-vektörel etkiye göre denge, biyomekanik bağlamda hareket bileşenleri, uzam-uzay kavramları, geometrik analiz karşılaştırılan ve değerlendirilen kavramlardır. Zamana dayalı bir sanat formu olan dansa, plastik sanatlar bağlamında okuma önerileri geliştirilmiştir. Zamanın sabit, mekanın hareketli olduğu örnek çalışma uygulamalarıyla da desteklenmiştir. Hareket öğesini, sanatlarının merkezine alan literatür taramaları; Oscar Schlemmer, Moholy Nagy, Rudolf Laban, William Forsythe, bu eser metni çalışmasına referans olması açısından incelemeye alınan sanatçılardır. Araştırılan konu başlıkları ile ilgili çizelgeler oluşturulmuştur. Örneğin bir çizelgede, biçim, mekan, zaman, gibi kavramlar ele alınmıştır ve bu dört sanatçının ilgili kavramlarla ilgili yaklaşımları değerlendirilmiştir. Nagy, insan bedeni mekandır, demiştir. Bu görüşe göre zaman ve mekan hareket içermektedir. R. Laban, bedeni kinesferik bir alanda düşünmüştür. O halde; Nagy ve Laban, mekanı hareketle ilişkilendirmiştir. Kostümlerin, hareketleri manipüle etmesiyle Schlemmer; dengenin kaybolduğu anları araştıran Forsythe ise daha çok biçim yaratma yaklaşımındadır. Tezin temelinde yer alan "Eşzamanlı Nesneler" (Synchronous Objects) ve hareket dilinin uzamsal olarak sistemleştirildiği "Doğaçlama Teknolojileri" gibi referanslar incelenmiştir. Tekniğin uygulandığı dans koreografileri oluşturulmuş ve video olarak kaydedilmiştir. Koreografinin görsel okumasında, ortaya konan hareket terimlerinin tasarımla bağlantısının kurulması aracılığıyla yeni yöntem önerileri geliştirilmiştir. Plastik sanatlar bağlamında iki ve üç boyutlu çalışmalar uygulanmıştır. Disiplinlerarası bir yaklaşımla dans ve tasarım arasında özgün bir köprü kurulmuştur.