İç mekan tasarımlarında mimari akımların etkisi: Örnek filmler üzerinden bir analiz

Abstract

Bu çalışma, sinema filmlerinde kullanılan iç mekân tasarımlarının, mimarlık tarihinde öne çıkan belirli mimari akımlar doğrultusunda şekillenip şekillenmediğini ve bu şekillenmenin anlatı yapısına ne ölçüde katkı sunduğunu incelemektedir. Mimarlık, yalnızca yapı üretmeye odaklanan bir disiplin olmaktan çok daha fazlasıdır; bir dönemin estetik anlayışını, kültürel kodlarını ve toplumsal değerlerini de yansıtan çok katmanlı bir düşünme ve üretme biçimidir. İç mimarlık ise, mimarlığın düşünsel çerçevesini insanın yaşantısına en yakın noktada somutlaştıran, gündelik hayatla birebir temas kuran bir alandır. İç mekânlar, çoğu zaman yalnızca birer barınma alanı olarak görülse de aslında çok daha fazlasını barındırırlar. Bireyin ruh hâlinden sosyal ilişkilerine, estetik tercihlerinden gündelik alışkanlıklarına kadar pek çok öğe, bu mekânların içine yerleşir ve onlarla bütünleşir. Tüm bu yönleriyle iç mekânların, anlatı içerisinde nasıl bir rol üstlendiği ise üzerinde ayrıca durulması gereken bir sorudur. Tezin temel araştırma sorusu, sinema filmlerindeki iç mekânların belirli mimari akımlarla görsel veya düşünsel bağ kurup kurmadığı ve bu bağın olay örgüsüne ya da karakterlerin iç dünyalarına nasıl yansıdığıdır. Araştırma hipotezi olarak, "Filmlerde iç mekân tasarımları yapılırken, olay örgüsü ve karakterlerle bağlantılı olarak mimari akımların etkileri gözlemlenebilmektedir." önermesi kabul edilmiştir. Araştırmada yöntem olarak nitel analiz yaklaşımı benimsenmiştir. İlk olarak mekân kavramı kuramsal bir zemin üzerine oturtulmuş, bu bağlamda mimarlık ve sinema arasındaki yapısal ve estetik ilişkiler literatür ışığında değerlendirilmiştir. Bu kuramsal çerçevenin ardından, mimari akımların tarihsel gelişimi incelenerek bu akımların iç mekân tasarımındaki yansımaları ele alınmıştır. Klasik dönem mimarisinden başlayarak Romanesk, Gotik, Barok, Rokoko, Art Nouveau ve Art Deco gibi tarihsel üsluplar sırasıyla değerlendirilmiş; ardından Modernizm, Brütalizm, Postmodernizm, Dekonstrüktivizm ve sürdürülebilir tasarım gibi çağdaş yaklaşımların iç mekâna etkisi tartışılmıştır. Teorik bölümde aktarılan bu mimari yaklaşımlar doğrultusunda film seçimi gerçekleştirilmiştir. Seçilen filmlerin iç mekân tasarımlarının, belirli bir mimari anlayışı temsil etmesi; sahne içinde biçimsel ve anlatısal bir bütünlük sağlaması kriter olarak benimsenmiştir. Bu bağlamda, her bir mimari üslubun karakteristik öğelerini yansıtan filmler analiz edilmiş ve uygulama bölümünde bu filmler mimari temsilleri bağlamında incelenmiştir. Analiz sürecinde, iç mekânın kurgulanışı, mobilya ve donatı tercihleri, kullanılan renk paletleri, ışık-gölge dengesi ve malzeme seçimi gibi unsurlar, sinemasal anlatı içerisindeki işlevleriyle birlikte değerlendirilmiştir. Böylece sinema ile mimarlık arasında kurulan çok katmanlı ilişkinin, yalnızca görsel düzeyde değil, aynı zamanda anlatısal ve duygusal düzeyde de nasıl etkileşim içinde olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır.