Binaların ön tasarım aşamasında sürdürülebilirlik hedefli fiziki çevre analizleri ve maliyete etkisi

Abstract

Bu tez çalışması, inşaat projelerinin ön tasarım aşamasında yapay zeka destekli analizlerle maliyet yönetimi süreçlerinin entegrasyonunu incelemektedir. Geleneksel yöntemlerle yürütülen mimari tasarım ve maliyet öngörü süreçleri, çoğu zaman çevresel faktörlerin, alan verilerinin ve yapı performansının bütüncül olarak değerlendirilmesine imkan tanımamaktadır. Bu bağlamda, yapay zeka destekli BIM tabanlı araçların sunduğu analiz kapasitesi ile erken tasarım kararlarının maliyet yönetimine etkisinin ölçülmesi, sürdürülebilir ve ekonomik tasarımlar üretme hedefi açısından önem taşımaktadır. Çalışma kapsamında Autodesk Forma yazılımı kullanılarak aynı arsa üzerinde iki farklı konut tasarımı geliştirilmiş; bu tasarımlar görünürlük, rüzgar, güneşlenme, gün ışığı, gölge ve gürültü analizlerine tabi tutulmuştur. Elde edilen analiz sonuçları karşılaştırmalı olarak değerlendirilmiş, çevresel ve performans açısından en optimal sonuçları veren model, Autodesk Revit yazılımına aktarılmıştır. Revit ortamında hacim, alan ve yapı elemanları (duvar, pencere, çatı vb.) üzerinden metraj verileri çıkartılmış ve kaba maliyet tahmini gerçekleştirilmiştir. Bu analiz ile birlikte, çevresel veriler doğrultusunda yapılan tasarımın yalnızca performans açısından değil, ekonomik sürdürülebilirlik açısından da avantaj sağladığı ortaya konmuştur. Örneğin, yeterli gün ışığı alan bir tasarımın elektrik enerjisine olan ihtiyacı azalttığı; doğru yönlendirilmiş kütlelerin gölgeleme elemanlarına olan gereksinimi düşürdüğü ve böylece maliyet kalemlerinde doğrudan tasarruf sağlandığı görülmüştür. Ayrıca, rüzgar analizleri sayesinde kullanıcı konforunu artıran tasarımlar aynı zamanda doğal havalandırma avantajı sunarak enerji verimliliğine katkıda bulunmuştur. Autodesk Forma ortamında yapılan bu analizle birlikte, yapay zeka destekli çevresel verilerin ön tasarım kararlarına etkisi yalnızca estetik ve fonksiyonel değil, aynı zamanda ekonomik boyutuyla da değerlendirilmiştir. Gün ışığına erişim gibi bazı çevresel avantajların, yapay aydınlatma ihtiyacını azaltarak işletme maliyetlerini düşürdüğü; rüzgâr konforunun sağlanmasıyla doğal havalandırma olanaklarının artırıldığı ve böylece enerji maliyetlerinin azaltılabileceği ortaya konmuştur. Elde edilen bulgular, analiz odaklı tasarım kararlarının sadece performans değil, aynı zamanda yaşam döngüsü maliyeti açısından da avantaj sağladığını göstermektedir. Gölgeleme ihtiyacının azalması, doğal aydınlatma potansiyelinin artması ve çevresel konforun iyileşmesi gibi parametreler, maliyet kalemlerini doğrudan etkilemiştir. Sonuç olarak, Autodesk Forma ve Revit entegrasyonu ile yapay zeka destekli analizlerin erken tasarım sürecinde etkin kullanımı, maliyet yönetiminin doğruluğunu ve stratejik karar alma kabiliyetini artırmaktadır