Kentsel yeşil alanların ekosistem hizmetleri kapsamında değerlendirilmesi : Üsküdar Fethipaşa Korusu örneği

Abstract

Geçmişten günümüze kadar olan süreçte, insanlar ve diğer canlı varlıklar yaşamlarını sürdürebilmek için gıda, barınma gibi temel ihtiyaçlarını ekosistemden temin etmektedirler. Yaşam alanları üzerinde etkili olan ekosistemler, canlıların ihtiyaçları doğrultusunda, tarihsel süreçte meydana gelen değişimler gibi sebepler yüzünden tahribatlara ve bozulmalara uğramaktadır. Bu tahribatlar, canlılar ile ekosistem arasındaki ilişkinin ve ekolojik dengenin bozulmasına sebep olmaktadır. Son yıllarda artış gösteren teknolojik gelişim, nüfus artışı gibi etkenler doğal kaynakların zarar görmesinde hızlandırıcı etkilere sebep olmuştur. Kentlerdeki nüfus artışıyla birlikte yapılaşma oranının artması kenti ve kentsel ekosistemleri de büyük ölçüde değiştirmiştir. İnsan yaşamında önemli bir yeri olan kentsel ekosistemlerin, sosyal ve ekolojik açıdan önemi göz önüne alındığında, öne çıkan bir yaklaşım yöntemi olan "ekosistem hizmetleri çalışmaları" kentsel yeşil alanlar ile olumlu bir ilişki içerisindedir. Birçok altyapı içeren kentsel yeşil alanlar, şehirlerdeki ekosistem hizmetlerinin ana sağlayıcılarından biridir. Ekosistem hizmetleri ürünleri, insan sağlığına ve toplum faydasına etkisinden dolayı bu düşünceyi desteklemektedir. Yapılan bu çalışma kapsamında ekosistem hizmetlerinin incelenmesi ve değerlendirilmesi amacı ile Boğaziçi ekosistemi içerisinde önemli bir yeri olan Üsküdar Fethipaşa korusu örnek alan olarak seçilmiştir. Ekosistem hizmetlerinin Fethipaşa korusu içerisinde tespitine yönelik çeşitli yöntemler kullanılmıştır. Ekosistem hizmet sağlayıcıların değerlendirilmesi için Fethipaşa korusunun karbon tutum haritası, ısı haritası ve eğim haritası çıkarılmıştır. Bu haritalar, uzaktan algılama teknolojisinin bir parçası olan hava lidar sistemi verileri kullanılarak, InVEST, Arcgis gibi coğrafi bilgi sistemi (CBS) tabanlı programlarla entegre edilip daha somut sonuçlar elde edilmiştir. Gıda tedariği, temiz su, odun ürünleri, ilaçlar, rekreasyon, ilham verici değerler ve yaşam ortamı sağlama gibi hizmetler ise çalışma alanı içerisinde yapılan gözlemler doğrultusunda tablo oluşturularak değerlendirilmiştir. Yapılan bu çalışmalar sonucunda Fethipaşa korusu içerinde bulunan ekosistem hizmet sağlayıcılarının tespiti ve gerekliliğinin ele alınması hedeflenmiştir. Anahtar Sözcükler: Ekosistem Hizmetleri, Kentsel Yeşil Alanlar, InVEST, CBS, Haritalama, Fethipaşa, Üsküdar