Boğaziçi’nin morfolojik yapısı bağlamında yürürlükteki imar planının irdelenmesi

Abstract

Morfoloji ile ilgili çalışmalar planlama disiplini içinde günden güne önem kazanmakta ve bu çalışmalar disiplinin bir kolu haline gelmeye başlamaktadırlar. Bu gelişmeler, morfoloji ve planlama ilişkisini önem kazanan bir araştırma konusu haline getirmektedir. Boğaziçi, tarihsel süreç içinde oluşmuş olan özgün yerleşme karakteri, günümüzde değişmeye devam eden mekânsal özellikleri ve planlama açısından sorunlu alanları ile planlama ve morfoloji ilişkisi açısından önemli bir çalışma konusudur. Bu çalışma, Boğaziçi’nde morfolojik yapı ve plan ilişkisini kurmayı amaçlamaktadır. Bu ilişkinin kurulabilmesi amacıyla “morfoloji” anlaşılmaya çalışılmış ve kavramın bileşenlerinin Boğaziçi’ndeki temsilcileri incelenmiştir. Boğaziçi örneği incelenmeden önce, “morfoloji” kavramını tanımak ve planlama ile ilişkisini kurabilmek amacıyla konu ile ilgili kuramsal inceleme yapılmıştır. Bu inceleme morfoloji ekollerini, güncel kuramsal yaklaşımları ve morfolojinin bileşenlerini göz önünde bulunduran güncel bir planlama yaklaşımı örneğini içermektedir. Boğaziçi’ndeki morfolojik yapı bileşenleri, çalışmanın kuramsal bölümünde edinilen bilgiler ışığında analiz edilerek bu bileşenlerin birbirleri ile ilişkileri kurulmaya çalışılmıştır. Bu analiz çalışması, bileşenler için temsil gücü yüksek olan bazı örnekleri de içermektedir. Boğaziçi’nin morfolojik yapısı analiz edildikten sonra, bölge için geçerli olan uygulama imar planının morfoloji ile ilişkisi, planın morfolojiye etkileri açısından irdelenmiştir. Bu amaçla, plan hükümlerinden bir bölümü seçilmiş ve morfolojik açıdan etkilerinin ne olacağı tek tek tartışılmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak, planın irdelenmesinden hareketle, morfolojik yapıyı göz önünde bulunduran bir planlama yaklaşımının nasıl olması gerektiği belirlenmeye çalışılmış, bu plan yaklaşımının getireceği planlama araçlarından biri olarak kentsel tasarım rehberlerinin içerikleri ve yaklaşımları ile ilgili temel öneriler sunulmuştur.