Kentsel yaşam kalitesi göstergeleri: Büyükçekmece örneğinde irdelenmesi

Abstract

Globalleşen dünyada gelişen teknoloji ile ülkeler, bölgeler arası sınırlar önemini yitirirken kentler öne çıkmaktadır. Yapılan araştırmalar dünya nüfusunun yarısından fazlasının kentlerde yaşadığını göstermektedir. Kentte yaşayan her üç kişiden biri de kentlerin yoksul alanlarında oturmaktadır. Gelişmekte olan ülkelerin başta gelen sorunlarından olan kaynakların dağılımındaki ve nüfus kitlelerine sunulan refah ve yaşam şartlarındaki eşitsizlik sonucunda; sosyal ve ekonomik problemlerin teşhisinde yaşam kalitesi bir ölçüt olmaktadır. Buradan hareketle tanımlarsak Yaşam Kalitesi kavramı “Topluluklar yada kişilerin hissedilen yada göstergelerle tespit olunan iyilik halidir.” “Kentsel Yaşam Kalitesi” ise kişinin ihtiyaçlarını karşılama özelliklerine sahip bir çevre ile olan etkileşiminin dışa vurumunun göstergesidir. Bireyin “iyilik hali” kentsel huzur ve yaşam kalitesinden bağımsız olmayıp sürekli bir etkileşim içerisindedir. Yaşam kalitesi arttıkça oluşan kişinin huzuru ve mutlu olma durumu kentsel yaşama ait ihtiyaçlar hiyerarşisindeki tatmini ile yakından ilgilidir. Kentsel yaşam kalitesinin arttırılması; yönlü çalışmalar, sosyal, kültürel, siyasal öğe ve süreçleri içinde barındırmaktadır. Bu çalışma kapsamında; sürdürülebilirlik kavramından yola çıkarak Kentsel Yaşam Kalitesi başlangıcından günümüze dünyada ve Türkiye’de incelenerek; Büyükçekmece İlçesi örneğinde sözkonusu göstergeler ışığında mevcut durum analizi yapılmıştır. Bu çalışma genel olarak beş bölümden oluşmaktadır: Birinci bölümde; “sürdürülebilirlik” kavramı incelenerek, sürdürülebilir kentsel gelişme yaklaşımı ve kentsel sürdürülebilirlik göstergeleri açıklanmıştır. İkinci bölümde ise “Kentsel Yaşam Kalitesi” tanımı ile ilgili olarak araştırmacıların yapmış oldukları tanımlar incelenmiştir. Yaşam kalitesinin fiziksel, toplumsal, ekonomik, kurumsal kalite ile psikolojik algıdan oluştuğu üzerinde durulmuştur. Kentsel yaşam kalitesi göstergelerinin bireysel ve toplumsal düzeyde öznel ve nesnel algısının değerlendirme ölçütü olduğu tespitine yer verilmiştir. Devamında kentli haklarının kentsel yaşam kalitesine ulaşmadaki araçlardan biri olduğuna dikkat çekilmiştir. Bölümün devamında dünya ve Türkiye kentsel yaşam kalitesinin tarihsel gelişimine göz atılarak; Türkiye için geçerli olan kentsel yaşam kalitesi ölçütlerine yer verilmiştir. 3.bölümde Büyükçekmece İlçesi; tarihi, coğrafi yapısı, demografik özellikleri, sosyokültürel yapısı ve ekonomisi ile ele alınmıştır. 4.bölümde Büyükçekmece’ye ait nesnel yaşam kalitesi göstergeleri incelenmiştir. İlçe merkezi nüfusunun %0.2 sine denk gelen 215 kişi ile anket çalışması yapılmıştır. Şehir gözlemleri temel alınarak anket soruları hazırlanmış, kişileri demografik yapısı ile kente bakış açıları ayrı ayrı analiz edilmek istenmiştir. Böylece kentin mevcut yaşam kaliteleri gözden geçirilmiştir. Sonuç olarak: bu çalışmanın yerel ölçekten başlayarak ulusal ölçeğe yol göstermesi amacı ile yüz yüze yapılan görüşmelerle bireylerin kişisel değerlendirmelerine bağlı olarak; kentsel yaşam kalitesini arttıran yada azaltan faktörlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler : Kalite, Sürdürülebilirlik, Kentsel Yaşam Kalitesi, Büyükçekmece.