Project financing in construction projects=İnşaat projelerinde proje finansman uygulamaları

Abstract

Proje Finansmanı, uzun vadeli alt yapı, endüstriyel veya büyük çaptaki kamu projelerinin yapımı için sağlanan kredi olarak tanımlanmaktadır. Bu finansman modelinde, diğer finansman modellerinden farklı olarak, kredi geri ödemesi için ipotek edilen kaynaklar krediyi kullanan tarafın varlıkları değil, projeden elde edilecek olan nakit akışıdır. Bu özelliğinden dolayı Proje Finansmanı için gayri kabulürücu (nonrecourse) veya kısmi gayri kabulü rücu (limited recourse) finansman terimleri kullanılmaktadır. Bu çalışma proje finansmanının ne olduğunu tanımlamak ve inşaat projelerinde nasıl kullanıldığını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Yeni bir finansman tekniği olarak kabul edilen proje finansmanın yapısı, proje öncesi ve sonrası, yeralan taraflar, kredi alınması için karşılanması gereken şartların yanısıra, istatiksel verilerle bu tekniğin gelişimi hakkında genel bir bakış açısı oluşturulmaya çalışılmıştır. Proje finansmını altı ana bölümde incelenmiştir. İlk bölümde proje finansmanı hakkında genel bilgiler verilerek, diğer geleneksel finansman şekillerinden farklı olan yönleri açıklanmıştır. Proje Finansmanı’nın yapısı, finansman öncesinde ve sonrasında yeralan taraflar, barındırdığı riskler ve avantajları ile finansman süreci anlatılmıştır. İkinci bölümde, istatiksel veriler ile proje finansmanının 1994-2003 yılları arasındaki gelişimini ve gelecek yıllardaki eğilimini göstermek açısından, karşılaştırmalı olarak proje finansmanı ile gerçekleştirilen yatırım hacimleri gösterilmiştir. Bunun yanısıra global anlamda ülke, sektör ve kredi veren önemli kuruluşların sıralamaları verilmiştir. Üçüncü bölümde proje finansmanı ile gerçekleştirilen projelerin geliştirilmesi ve yönetiminde önemli olan noktalara değinilmektedir. Kredi sağlanabilmesi için taraflar arasında kurulması gereken sözleşme ilişkileri ve şartları detaylı olarak anlatılmıştır. Dördüncü bölümde, kredi sağlayan finans kuruluşlarının proje finansmanındaki rolü ve kuruluşlardan kredi alınabilmesi için sağlanması gereken şartlar genel hatlariyla belirtilmiştir. Ülkelerin ithalat-ihracat bankaları ile uluslararası kalkınma bankalarının proje finansman programları hakkında genel bilgilerlerle birlikte, bu kuruluşlar tarafından proje finansman programı altında uluslararası projeler için sağlanan kredi miktar sıralamaları verilmiştir. Beşinci bölümde, Türkiye’de kamu altyapı projelerinin finansmanında kullanılan kaynakların nasıl sağlandığı üzerinde durulmuştur. Proje finansmanının Türkiye’de kullanılmaya başlanmasının nedenleri açıklanmış, geçmişte ve son yıllarda kullanılan finansman modellerininin mukayesesi yapılmıştır. İç ve dış kaynaklardan alınan veriler ile Türkiye’de proje finansmanı ile gerçekleştirilmiş olan projelerin listesi de sunulmuştur. Son olarak altıncı bölümde, proje finansmanı ile gerçekleştirilen üç proje incelenmiştir. Projenin başlangıcından başlayarak, proje tarafları ile finansman süreci anlatılmıştır. Proje finansmanı kullanımının getirdiği kazançlar ve finansman öncesi ve sonrası yapılan hataların nedenleri ortaya konulmuştur. Anahtar kelimeler: proje finansmanı, gayri kabülü rücu, altyapı, kredi, borç.