Astar bezeme teknikli seramiklerde “Simurg” temalı tasarımlar

Abstract

Simurg, mitolojiden kaynaklanan çeşitli dinsel ve büyüsel özellikleri ile İslam dünyasında yer alan önemli bir figürdür. Simurg figürüne İslam kültür ve sanatında zengin çeşitte sembolik anlamlar yüklenmiştir. Zümrüd-ü Anka, Anka veya Hüma, tanımlamaları Simurg figürü ile aynı olan, farklı dönem ve kültürlerdeki adlandırmalardır. 10. yüzyılda Gazneli Mahmud'un İranlı şair Firdevsi'ye yazdırdığı Şahname adlı elyazması ile Simurg, İslam dünyasındaki belirgin sembolik özelliklerini kazanmıştır. Sonrasında ise bu sembolik özelliklerle tasavvufta, İslami renkleri ve metafizik niteliklerine kavuşmuştur. Simurg figürü iyiliğin, bilgeliğin, gücün sahibi olması ile pek çok olumlu özelliği temsil eder. Yoğunlukla minyatürlerde olmakla birlikte; çini-seramik, halı, maden gibi sanat dallarında üretilen farklı teknik ve üsluptaki eserlerde betimlenmiştir. Tasarımlarımızın ana temasını oluşturan Simurg figürünün sembolizmi, seramik tabaklar üzerine astar boyama tekniğinde uygulamalarla gerçekleştirilmiştir. Tez metnimizde 10. yüzyıl İslam seramik sanatının en özgün, zengin teknik ve bezeme özelliklerini oluşturan İran ve Orta Asya bölgesinde üretilen astar teknikli seramik örneklerine öncelikli olarak değinilmiştir. Ayrıca Anadolu'da, farklı dönem ve bölgelerde astar tekniğinde üretimler araştırılmış, görsel örneklerle desteklenmiştir. Tez-eser metnimiz; Simurg figürü ve temasının farklı yorumlarından oluşan, sergilemek üzere tasarlayıp uyguladığımız astar boyama teknikli beş adet tabağa ait detaylı bir eser raporu ile sonuçlandırılmaktadır.