Türkiye’de protest müzik alt alanı - Kardeş Türküler örneği

Abstract

Bu çalışmada iki farklı odak noktası bulunmaktadır. Öncelikle 1960’lardan başlayarak Türkiye’de protest müzik alt alanını tartışmak ve sorgulamak hedeflenmiştir. Daha sonra, yapısal tarih analizine dayanarak, farklı dillerde şarkı söylemeyi ve farklı bölgelerin dans pratiklerini yansıtmayı başarabilen Kardeş Türküler grubu üzerinden bir sosyolojik araştırma yürütülmüştür. Müzik olgusunun tek taraflı, basit değerlendirmesinden kaçınmaya çalışmak interdisipliner çalışmaların gelişmesi için yeni yöntemlerin araştırılmasını tetiklemiştir. Her zaman sosyolojiyi müziğe veya müzikal olguyu yalnızca sosyolojik olguya indirgeme tehlikesi bulunmaktadır. Bu yüzden, çalışmanın başından itibaren bir müzik sosyolojisi oluşturmanın ne anlam ifade ettiği tartışılmıştır. Bourdieu'cü sosyolojik sanat teorisi yapısal tarihin, siyasal alan ve müzik alanı gibi etkileşimli alanların, müzikal olgunun incelenmesinin ve belli bir alanı etkileyen yapıların ve eyleyicilerin analizine adandığı için bu çalışmada Bourdieu’nün bütüncül yaklaşımı esas alınmıştır. Bu bağlamda, müzik sosyolojisinin tarihsel gelişimi, dünyada protest müziğin genel tarihi, Türkiye’de müzik sosyolojisine dair yapılan çalışmalar ve Türkiye’de protest müzik alt alanı incelenmiştir. Bu çalışma protest müziğin anlamının önceden verili alınamayacağını göstermektedir. 1960’ların ortalarından başlayarak Türkiye’de müzikal alanın yeni kuralları sunulmuştur. Bazı müzisyenler sorgulamaksızın bu kurallara raiyet etmişlerdir. Yani, değişen doxa’ya uygum sağlamışlardır. Müzik alanının yeni kurallarına riayet etmeyenler Türkçe folk ve rock müziği birleştiren sentez girişimine doğru yeni bir yol açmışlardır. Sonrasında, Taner Öngür Anadolu Pop düşüncesini ortaya atmıştır. Farklı dönemlerde, Türkiye’de müzik alanı politik alandaki gelişmelerden doğrudan veya dolaylı olarak etkilenmiştir. 1990’ların başlarına baktığımızdaysa, Türkiye’de kültürel hayat ve siyasal alan görece özerkliğe tanıklık etmiştir. Ancak, bu dönemde kültürel çoğulculuk hala tanınmamaktadır. Bu dönemde Kardeş Türküler grubu kültürel çoğulculuk ilkesine bağlı avangard bir grup olarak ortaya çıkmıştır. Bu sosyolojik çalışmada, grubun adında da anlaşılacağı üzere Türkiye’de kardeşlik türkülerinin mümkün olduğu sonucuna varılmıştır.