Özet
Tunç Yalçın - Budist Çevre Eski Uygur Türkçesi Metinlerinde Yazuk/Günah Kavramı "Budist Çevre Eski Uygur Türkçesi Metinlerinde Yazuk/Günah Kavramı" adını taşıyan tezimiz, Eski Uygur Türkçesiyle yazılmış "Çaştani Bey Hikâyesi", "İyi ve Kötü Prens Öyküsü", "Kuanşi İm Pusar", "Maytrısimit", "Uygurca Üç Hikâye" ve "Üç İtigsizler" adlı eserlerdeki yazuk/günah kavramı çerçevesinde kavram alanı çalışmasından oluşmaktadır. Dönemin şartları gereği farklı inanç sistemlerini benimseyen Türk boylarından Uygurların, Buddha öğretisi çerçevesinde "yazuk/günah" kavramını değerlendirişi ve bu değerlendirmenin kavram-söz varlığı açısından incelenmesi tezimizin amacıdır. Tezimiz; Giriş, Uygur Türkçesinin Türk Dili Tarihi İçerisindeki Yeri ve Rolü, Uygur Türkçesinin Dil Hususiyetleri, Dil-Kültür İlişkisi, Uygur Türklerinin Girdikleri Farklı Sosyal Çevreler, Buddhist Çevre Eski Uygur Türkçesi Metinlerinde Yazuk/Günah Kavramı, Sözcük Bilgisi, Dizin ve Sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Tezimizin ilk bölümü; çalışmanın amacı, kapsamı ve yöntemi hakkında bilgiler içeren "Giriş" bölümüdür. İkinci bölümde Türk dilinin tarihsel perspektifte bir bütün olarak varlığını korumada Eski Uygur Türkçesinin üstlendiği rol değerlendirilmiş, üçüncü bölümde ise Eski Uygur Türkçesinin ses ve biçim özelliklerine değinilmiştir. Dördüncü bölümde kültürün aslî unsurunun dil olduğu göz önünde bulundurularak Türk dili ve Türk kültürü ilişkisi ele alınmış, farklı inanç sistemleri çerçevesinde dil-kültür ilişkisi bağlamında Uygurların türetme faaliyetleri değerlendirilmiştir. Tezimizin beşinci bölümü, Uygur Türklerinin girdikleri farklı sosyal çevrelerin Uygur tarihi, Türk kültürü, Türk dili ve edebiyatı çerçevesinde değerlendirilmesinden oluşmaktadır. Tezimizin altıncı bölümünde belirtilen eserlerdeki yazuk/günah kavramıyla ilişkin söz varlığına, sözcüklerin metinlerde yer aldıkları satırlar ve bu satırların Türkiye Türkçesine aktarımlarıyla yer verilmiştir. Tezimizin yedinci, sekizinci ve dokuzuncu bölümleri ise sırasıyla "Sözcük Bilgisi", "Dizin" ve "Sonuç" bölümlerinden oluşmaktadır. Anahtar Sözcükler: Türk Dili, Eski Uygur Türkçesi, Buddhist Çevre Metinleri, Kültür, Günah, Kavram alanları