"Popüler kültür"ün Türk resim sanatı üzerindeki etkileri

Abstract

Küreselleşmeyle birlikte yerini sağlamlaştıran popüler kültürün evrensel sonuçları bir yana; Türkiye'de bir olgu olarak popüler kültürün gelişimi hızlı; fakat adlandırılıp, araştırılmaya değer görülmesi ise geç olmuştur.Türkiye'nin 60'lı yıllarla birlikte değişen kent dokusu; kırsal alandan kente göçün önü alınmaz bir boyutta sorun haline gelmesi ve kent yaşamıyla köy kültürünün karşılaşmasından doğan sentez, Türkiye'deki popüler kültür kavramının doğal gelişiminin kaynağını teşkil etmektedir. Hemen her alanı olduğu kadar resim sanatını da etkileyen kavram; önceleri günlük yaşam izlenimleri, popüler temalar ve tavırlar olarak karşımıza çıkarken, 80 sonrasında bazı sanatçılar tarafından bilinçli olarak yönelinen bir alan olmuştur. Tüketim kültürünün etkilerini, popüler nesne ve yaklaşımları, pop sanatı bağlamında tuvallerine ve düzenlemelerine eleştirel bir dille yansıtan bu sanatçılar, kaçınılmaz olarak 'popüler kültürün sanatı' niteliğindeki "kitsch" olgusunu da bilinçli bir şekilde çalışmalarında vurgulamışlardır.Türk resim sanatında popüler kültüre ilişkin çalışmaların oldukça çarpıcı örneklerinin olmasının yanı sıra, kavramın kapsamının aristokrat çevrelerce ilgi görmemesi, Türkiye'de sanatın yüksek kültüre hitap eder konumu ve resim sanatının halk içinde popülerlik kazanamamasından dolayı Türk resim sanatının bütünüyle popüler kültürün etkisi altında olduğu söylenemez. Türk resmi, neredeyse Cumhuriyet tarihiyle yaşıt akademik çizgisini muhafaza ederek yoluna devam etmektedir.