Shirin Neshat’ın sanatında kimlik, beden, yazı

Abstract

İran'da Şii ideallerinden güç alan İslamcı hareket, tüm dünyanın dikkatini üzerineçeken İslam devrimini ortaya çıkarmıştır. İslam'ın siyasallaşmasıyla meydana gelenbu devrim hareketi, 1979 yılında İran'da İslami bir Cumhuriyet'in kurulmasınısağlamıştır. İran İslam Cumhuriyeti'ni hazırlayan İslamizm, gerek Cumhuriyetyönetiminin bürokratik yapısı gereği gerekse küreselleşmeden aldığı etki ile zamaniçinde dönüşüme uğramış ve sıradanlaşmıştır. Böylece 1990'larda ortaya çıkan yeniİran imajı, devrim ile özdeşleşmiş ve kanıksanmış İran imajını yeniden düşünmekiçin bir alan açmıştır.İran'dan Amerika'ya 1974 yılında göç etmiş Shirin Neshat, 1979 yılındagerçekleşen İran İslam devriminden 14 yıl sonra bu devrimi ve özellikle devriminkadınlar üzerindeki etkilerini konu edinen ilk çalışmalarını yapmıştır. Neshat, bununardından İslami İran'ın toplum yapısı, toplumsal cinsiyet konusu ve İran kültürüneodaklanmıştır. Shirin Neshat, sanatının ilk döneminde fotoğraf çalışmış, daha sonragörsel dilini fotoğraftan videoya kaydırmıştır. Gerçekleştirdiği işlerde sinema,edebiyat ve İran'ın çok katmanlı gösteri sanatları ile doğrudan ilişkisi olan Neshat,anlatım dili içerisinden üretim veren kültüralist bir sanatçı olarak önem taşır. Küreselsanat ortamında Ortadoğulu ve bunun paralelinde Amerika'da İranlı bir sanatçı sıfatıtaşıyan Neshat'ın uluslararası sanat ortamında edindiği yer, `farklılığınsahiplenilmesi' olgusu ile bağlantılıdır. Bu bağlamda o, kişisel ve kolektif kimlikmeselesinden yola çıkarak İran'a dair toplumsal ve siyasal eleştiriler ortaya koyan,tarihsel ve kültürel görselleştirmeler yapan sürgün bir sanatçı gerçeğiniyansıtmaktadır.ANAHTAR KELİMELER: İslamizm, Göç, Anlatı, Kimlik, KültüralizmIV