Topkapı Sarayı müzesi koleksiyonunda korunan sıcak baskı tekniğiyle desenlendirilmiş Osmanlı kumaşları

Abstract

Topkapı Sarayı Müzesi Padişah Elbiseleri Koleksiyonunda baskı desenlerle bezenmiş bir grup kaftan, kolluk, takke ve şalvar bulunmaktadır. Bu baskı desenler sıcak baskı tekniğiyle kadife, atlas, tafta, canfes, kutnu gibi ipekli kumaşlar üzerine uygulanmıştır. Günümüzde kadife gibi döşemelik kumaşlara uygulanan bu tekniğin, Osmanlı döneminde nasıl uygulandığına dair bir bilgi elimizde bulunmamaktadır. Kumaşa uygulanan bu baskı tekniğinin benzerini, deri üzerine özellikle ciltçilikte görmek mümkündür.15. yüzyıldan itibaren Osmanlı giysileri üzerine uygulanan sıcak baskı tekniği Avrupa ve Asya'da da kullanılmıştır. Batı'da İngiltere, Almanya, İtalya ve İspanya'da bu teknikle desenlendirilmiş kadife ve ipekli dokumalar bulunurken Doğu'da da, özellikle İran ve Hindistan'da uygulandığı görülür. Hindistan'da, ipekli kumaşların yanı sıra metal ipliklerle dokunmuş kumaşlar üzerine de sıcak baskı tekniği uygulanmıştır. Bu tekniğin farklı coğrafyalarda, aynı yüzyıllarda tercih edilmesi, kültürel etkileşim sonucu yayılmış bir moda akımı olduğunu göstermektedir.Osmanlı esnaf ve sanatkâr grubu içinde, bu tekniği kimlerin uyguladığı tam olarak bilinememekle birlikte Topkapı Sarayı Müzesi koleksiyonundaki örneklerin Saray terzi grubu tarafından gerçekleştirildiği düşünülmektedir.