Göktürk Devri Kazakistan kaya resimleri

Abstract

Kaya resimleri, boyların düşünce yapısı, hayat tarzı ve göç yönleri hakkında çok yönlü fikir edinmede önemli tarihi kaynakları oluştururlar. Bu tezde, erken devir Türk sanatı ürünlerinden olan kaya resimleri arkeolojik açıdan değerlendirilmiş, halkların geleneksel dünya görüşleri ve etno-kültürel ilişkileri bağlamında incelenmiştir. Çalışmamızın özelliği, konunun kültür tarihî açısından incelenmesinden ziyade, sanat tarihi açısından araştırmak olmuştur. Bu yaklaşım neticesinde Türk boylarının tarihi gelişimleri ve hayat tarzları arasında bir ilişkinin olup olmadığı açığa kavuşturulacaktır. Bu çalışmada, özellikle kaya üstü resimler (petroglifler) üzerinde durulmuştur. Bilim adamları, çağların başlangıcını, yazının bulunmasından itibaren başlatmışlardır. Hâlbuki kaya üstüne nakşedilen resim ve figürlerin M.Ö. XIV. binlerde başladığı bilinmektedir. Kaya üstü resimlere, tıpkı yazı gibi okunup anlam verilebilmekte; yaklaşık on beş bin yıllık insanlık tarihi anlamlandırılabilmektedir. Kaya üstü resimler ve figürler Asya ile Avrupa kıtasının büyük bir bölümünde ve Afrika kıtasının kuzeyinde, düzenli olarak karşımıza çıkmaktadır. Yer isimleri, mimari ve diğer kültür unsurları, kaya üstü resim ve figürleri ile paralellik göstermektedir. Bütün kültür unsurları bir arada düşünüldüğünde, Türklerin yaklaşık XV. bin yıldır dünya üzerinde olduğu ve muhteşem bir medeniyet ortaya koyduğu anlaşılmaktadır. Özetle bu çalışmada, Göktürk dönemi kaya üstü resim ve figürlerin tarihi derinliği ve benzeri yönleri ele alınarak üslûp açısından değerlendirilmesi yapılmıştır.