İstanbul Şehzade Mehmet Külliyesi’nde onarım uygulamaları

Abstract

Mimar Sinan, Kanuni Sultan Süleyman'ın emriyle, Şehzade Mehmet Külliyesi'ni, 1544-1548 yılları arasında inşa etmiştir. Külliyenin ilk kuruluş planı merkezi kubbeli cami, Şehzade Mehmet Türbesi, medrese, çifte tabhane, kervansaray, imaret, sıbyan mektebi ve çeşmeden oluşmaktadır. Bu tezde külliye yapılarının günümüzdeki durumları tespit edilmiştir. Ayrıca külliye yapılarında günümüze gelinceye kadar yapılan. değışıklikler ve onarımiar saptamaya çalışılmıştır. İlgili kurumlarda çalışma izinleri alındıktan sonra İstanbul | Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu ve İstanbul Vakıflar Bölge Müdüriüğü Arşivlerindeki külliye ile ilgili fotoğraf ve beigeler incelenmiştir. Onarımlarda neler yapıldığı, hangi yöntem ve malzemelerin kullanıldığı ve onarımiar hakkında kurul karanı olup olmadığı tespit edilmiştir. 1960 yılındaki onarımda, cami, medrese, tabhane, kervansaray, imaret, kubbelerinde, sıva, derz ve revzenlerde çimento kullanıldığı belirlenmiştir. Aynca, 1986-1987 yılları arasında ve 1990 sonrasında, yapının üst örtü sisteminde, küfeki taşından oluşan ana dokusunda, ahşap kapı ve pencere kanatlarında, kalemişi ve alçı bezemelerinde yapılan yeni onarımlarda ele alınmıştır. Bu onarımlarda cami ve medrese üst örtü sisteminde çimento yerine kurşun, cami, medrese ve çeşmede ise imitasyon taşlanın kullanıldığı belirlenmiştir. Kalemişi bezemelerin onarımının raspa altından çıkan verilere göre yapıldığı, ahşap kapı, pencere kanatlanının ve alçı bezemelerin onarımının da durumlarına göre ya yeniden yapılarak ya da yerinde onarılarak gerçekleştirildiği anlaşılmıştır.. Sonuç olarak küfeki taşı ve imitasyon taşın farklı dokularının güzel görünmediği, farklı döneme ait kalemişi ve alçı bezemelerin camide mekanın algılanmasını engellediği belirlenmiştir. Ayrıca İstanbul 1 Numaralı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu'nda her onarımın kararının olmadığı ve istanbul Vakıflar Bölge Müdürlüğü'ndeki dosyalarda da sadece onarımların maliyet bilgilerinin yer aldığı anlaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Osmanhı, Şehzade Mehret Külliyesi, plan, mimari, bezeme, onarım.