Kara Çelebi-Zâde Abdülaziz Efendi’ nin Zafername adlı eseri (tarihçe-i Feth-i Revan ve Bağdad) tahlil ve metin

Abstract

ÖZETOsmanlı tarih yazma geleneğinde önemli sefer ve zaferler için müstakil eserler deyazılmıştır. Bunlar gazânâme, gazavatnâme,veya zafernâme adlarıyla anılırdı. Bizimçalışmamız XVII. yüzyılın önemli şahsiyetlerinden Şeyhülislam Kara Çelebi-zâde AbdülazizEfendi'nin kaleme aldığı Zafernâme yada diğer adıyla Tarihçe-i feth-i Revan ve Bağdad adlıeseridir.Abdülaziz Efendi bu eserinde Sultan IV.Murad'ın 1044-1049(1635-1640) yıllarıarasında gerçekleştirdiği Revan ve Bağdad seferlerini konu alır. Eser IV.Murad'ınÜsküdar'dan Revân'a hareket tarihi olan 21 Ramazan 1044 (10 Mart 1635) den başlar, KaraMustafa Paşa'nın Kasr-ı Şirin antlaşması ile ran sulhunu temin ettikden sonra stanbul'agelişi olan 11 Ramazan 1049 (5 Ocak 1640) tarihine kadar devam eder. Olaylar yedi bölümdeanlatılır. Sonuna eklenen sekizinci bölümde ise Sadrazam Kemankeş Kara Mustafa Paşa'nınyaptırdığı imar faaliyetlerinden ve onun üstün yönlerinden bahsedilir.Eserde ayrıca padişah seferde iken stanbul'da meydana gelen olaylar da anlatılır.Sefer sonunda imzalanan Kasr-ı şirin antlaşması ise günümüzdeki Türkiye- ran sınırınıbelirlemesi bakımından önemli bir yere sahiptir.Çalışmamızda Zafernâme'nin yurt içi ve yurt dışındaki nüshalarını tespit edip bunlarıdeğerlendirerek müellif hattına yakın bir metin tesisine çalıştık . O dönemde ran seferlerinikonu alan farklı eserler yazılsa da amacımız XVII.yüzyıla ait olan ve henüz yazma nüshadurumundaki bu eseri tarih araştırmacıların istifadesine sunmaktır.ANAHTAR KEL MELER: Osmanlı, Türkiye, ran, Zafernâme, Kasr-ı Şirin