Miftahu’s-saade fi kavaidi’s-siyade

Abstract

İlhanlı Devleti'nin çöküşünden sonra meydana gelen iktidar boşluğu üzerine ortaya çıkan "Fetret Devri" sırasında, İran'ın çeşitli bölgelerinde mahallî hânedanlar, devletler şeklinde zuhur etmiştir. Bu devletlerin en önemlisi İsfahan, Şiraz, Yezd, Kirman ve Azerbaycan bölgelerinde hüküm süren Muzafferîler Devletidir. Bir Siyasetnâme olarak tez konumuzu oluşturan Miftahu's-saade fî kavâidi's-siyâde adlı eseri de Muhammed b. Abdülkerim Şihâb en-Neyrîzî tarafından bu hânedanın padişahlarından olan Ebü'l-Fevâris Şah Şücâ'ya sunulmuştur. Çalışmamızda bu yazma eseri esas kabul ederek, İran'ın İlhanlı hükümeti sonrası ile Timur'un İran sahasının tamamına hâkim olduğu zaman dilimi olarak bilinen fetret devrinde cereyan eden siyasî ve kültürel olayları incelemeye çalıştık. Tarih yazıcılığı açısından önemli bir kaynak özelliği taşıyan ve tezimize konu teşkil eden siyasetnâme/nasihatnâme türü eserler, genellikle edebî ve siyasî yönleri ile devlet yönetim sanatı ve halkı idare etme yöntemleri ile ilgilidir. Söz konusu mevzular ele alınırken, devlet adamlarında var olması zarurî olan özellik ve vasıflarının yanı sıra, toplumları idare etmek konusunda adaletli, hoşgörülü ve insaflı olmalarını hatırlatmaktadır. Dolayısıyla çalışmamızın mukaddimesi olarak, siyasetnâme/nasihatnâme geleneği hakkında bir değerlendirme yapılmasını da yerinde bulduk. Müellif hattı olduğunu düşündüğümüz Miftahu's-saade fî kavâidi's-siyâde eseri dönemin nadir eserlerinden olup birinci el kaynak özelliğini taşır. Bu çalışmanın, daha sonra yapılacak olan çalışmalara ışık tutmasını temenni ediyoruz. Anahtar Kelimeler: Siyasetnâme Geleneği, Miftahu's-saade fî kavâidi's-siyâde. Muzafferîler, Şah Şücâ