Türk kültüründe şamanizmin izleri

Abstract

Şamanizm, milattan önceki yıllardan bu zamana kadar Türklerin ve çevresindebulunan toplulukların yaşadıkları bölgelerde uyguladıkları Şaman ya da Kam adıverilen din adamları aracılığıyla gerçekleştirilen bir inanç ve uygulamalarıntamamıdır. Şaman ise, ruhlar, tanrılar ve insanlar arasında aracılık yapan dinadamına verilen isimdir. Şamanizm kelimesi Tunguzcadaki Şaman İsmindengelmektedir Tunguz halkları bu sözcüğü büyücü, sihirbaz anlamında kullanmaktadır.Şaman sözcüğü Rusça aracılığıyla Orta Asya'ya ve Sibirya'ya yayılmıştır. Şamanlar,Kısaca insanlar ve tanrılar arasındaki ilişkileri düzenler, insanların kötü ruhlardankorunmasını, hastalıkların iyileştirilmesini sağlarlardı.Şamanizm'in tanımı ile ilgili araştırmacıların farklı görüşleri var; bazıaraştırmacılar, Şamanlığı bir din olarak kabul ederken bazıları ise din olarak kabuletmez. Onlara göre, ne Şamanlık ne de Kamlık asla bir dinin adı olmamıştır.Günümüzde Şamanlık, büyücü, sihirbaz ya da kâhin olarak adlandırılan büyüselyeteneklere başvuran herkes için kullanılan bir kavram haline gelmiştir. Dahasonraları Müslüman, Budist ya da Hıristiyan olan Türk halklarında Şamanizm'inizlerine hala rastlanır. Bugün Altay ve Abakan Türkleri ile Yakutlar ancak resmenHıristiyan oldukları halde, aslında koyu Şamanist'tirler. Ülkemizde de geçerli kimi halkgelenek ve inanışlarında da Şamanizm'in kalıntılarını görmek mümkündür. Şamaninanışına göre evren üç bölümden oluşmaktadır. Gök, Yeryüzü ve Yeraltıdır.Türklerin Gök tanrı inanışına göre, Ebedi ve her şeyin yaratıcısı olan Tanrı tektir.Herhangi bir şekle sokulamaz. Dolayısıyla putlar ve putların konduğu tapınaklaryoktur. Eski Türk inancına göre Tanrı bütün vasıfları ile manevi, büyük tek kudrethalindedir. Güneş, ay, yıldızlar ateş ve yer sular yardımcı kutsallar durumundadır.VIİslam dinini kabul etmiş olan Türkler ve diğer kavimler eski dinlerinden kalanbirçok inanç, gelenek ve ayinleri yeni dinlerine katmışlardır. Şamanizm geleneklerininbirçoğu İslam inancından gelmiş gibi, yüzyıllar boyunca sürüp gelmektedir. Bazıaraştırmacılara göre, Anadolu da karşımıza çıkan Alevilik ve Bektaşilik `in kaynağıEski Türk dini olan Şamanizm'dir.