XX. yüzyıl başlarında Kızıldeniz’de Osmanlı denizcilik faaliyetleri

Abstract

Mısır'ın fethinden sonra Portekizlilerin faaliyetlerini engellemek için Kızıldeniz'e yönelen Osmanlılar Mısır, Hicaz, Yemen ve Habeş kıyılarını tamamen ele geçirerek XVI. yüzyılda Kızıldeniz'de hâkimiyet tesis etmişlerdi. Bu hâkimiyet sonraki dönemlerde denizin güney sahillerine doğru kısmen zayıflasa da XX. yüzyıl başlarına kadar devam etti. 1869 yılında Süveyş Kanalı'nın açılması Kızıldeniz'i dünyanın önemli ticaret yollarından biri hâline getirdi. Bu tarihten sonra Kızıldeniz'de Osmanlılar daimi olarak bir deniz filosu bulundurarak Hicaz ve Yemen vilayetlerinin denizden güvenliğini sağladılar. Genelde gambot ve korvet tipi gemilerden oluşan bu donanma karakol, sahil muhafaza, nakliyat ve posta vazifesi yaptı. 1910 yılı sonlarında Yemen'de çıkan isyanın bastırılmasında aktif görev alan Kızıldeniz'deki filo, Trablusgarp Harbi devam ederken İtalyan harp gemilerinin saldırılarına maruz kaldı. Birinci Dünya Savaşı başlarken Kızıldeniz'de bulundurulan Osmanlı gemilerinin İstanbul'a alınması kararlaştırıldı. Savaş başladıktan sonra İngilizler, Türk gemilerine karşı Kızıldeniz'de abluka ilan ettiler. 30 Ekim 1918'de imzalanan Mondros Mütarekesi'ne kadar, yani yaklaşık dört asır boyunca Kızıldeniz sularında Osmanlı denizcilik faaliyetleri devam etti.