1845 tarihli 15477 numaralı temettuat defterine göre Vulçıtırn kazası

Abstract

Osmanlı Devleti Tanzimat döneminde ilerleyen batı ülkelerinin gerisinde kalmamak için siyasi, iktisadi, hukuki ve toplumsal alanda birçok ıslahatlar yapmıştır. Bu dönemde iktisadi alanda yapılan en önemli düzenlemelerden birisi temettuât defterlerinin kayıtlarının tutulmasıdır. Bu defterlerde o tarihlerde Osmanlı ülkesinde yaşayan insanların ekonomik ve sosyal durumları ile ilgili önemli bilgiler mevcuttur. Vulçıtırn Temettuât Defteri, 1845 ( H/1261 ) yılında düzenlenmiştir. Söz konusu defterdeki kayıtlara göre Vulçıtırn, Prizrin Eyaleti dâhilindeki Priştina Kaymakamlığına bağlı bir kasaba durumundadır. Kasabanın altı mahallesi vardır. Mahallelerden Gazi Ali Bey Mahallesi ile Hurrem Sultan Mahallesi Müslümanlardan, Reaya ve Mahalle olarak kayıtlı yerleşim birimleri de Hristiyanlardan oluşmaktadır. Defterde kayıtlı iki Kıpti (Roman) taifesinden birisinin Müslüman diğerinin de Hristiyan olduğu anlaşılmaktadır. Defterde kasabaya kayıtlı 100 köy bulunmaktadır. Bu köylerden 27'si Vulçıtırn'a tabi Kılapotinik nahiyesine bağlıdır. Kalan 73 tanesi de doğrudan Vulçıtırn kasabasına bağlıdır. Kılapotinik nahiyesine bağlı 27 köy tamamen Hristiyanlardan oluşmaktadır. Vulçıtırn kasabası ve köylerinde; Müslümanların, Hristiyanların, Müslüman ve Hristiyanların, Müslüman-Hristiyan ve Kıptilerin, Müslüman ve Kıptilerin birlikte yaşadıkları görülür. Nüfusu sadece Müslümanlardan oluşan köy sayısı 35, Hristiyanlardan oluşan köy sayısı 38, Müslüman ve Hristiyanlardan oluşan köy sayısı 18, Müslüman Hristiyan ve Kıptilerden oluşan köy sayısı 3, Müslüman ve Kıptiyanlardan oluşan köy sayısı ise 6'dır.Vulçıtırn ve köylerinde temel geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Ekili arazilerin fazla olması bölge topraklarının verimli olduğunu göstermektedir. Hane reisleri adına düzenlenen bu defterde, Müslümanlar, Hristiyanlar ve Kıptiler eşit kabul edilmiş Öşür vergisi eşit olarak alınmıştır. Ancak Virgüy-i Mahsusa'nın tahsilinde bazı tutarsızlıkların olduğu görülmüştür.