Çeşitli konulardaki Kırgızca koşuklar (çeviri-metin-Türkiye Türkçesine aktarım-dil incelemesi-sözlük)

Abstract

İnsanlık tarihinde ölenin ardından duygularını şiirsel biçimde yansıtma her uygarlıkta mevcudiyetini göstermiş ve Türklerde de ölenlerin ve gelin gidenlerin arkasından bu koşok adı verilen şiir söylenegelmiştir. Kırgız Türklerinde koşok Türkiye Türkçesinde de mevcut olan ağıtlardır.Çalışmamıza kaynaklık eden eser Sonor Egemberdiyeva tarafından `Koşoktor' adı altında Bişkek'te 1998 yılında basılmıştır.Tezimizde Girişte koşok/ağıt terimleri ve bunların söz varlığını ortaya koymaya çalışıldı; Ses Bilgisi bölümünde, Kırgızca'nın ağız tasnifi denemeleri ve Koşokların ses özellikleri ile ses olayları üzerinde duruldu. Metnin Latin kökenli alfabeye aktarımı yapılarak Metinlerden bir kısmı seçilerek Türkiye Türkçesine aktarıldı ve son bölüm olan Dizin 'de Türkçe kelimelerin öncelikle Divanü Lügat-it-Türk'teki karşılığı, ödünçleme kelimelerin de hangi dillerden alındığını ve dönemsel olarak uğradığı değişiklikleri belirtilmeye çalışıldı. Arapça, Farsça, Rusça ve Moğolcadan gelmiş olan kelimelerin Kırgız Türkçesinde gösterdikleri ses değişmelerini ele aldık. Kırgızistan'da derlenen bu koşokların derlendiği illeri kaynak kitaptan yola çıkarak tespit etmeye çalıştık ve bunları kısaltmalarla dizinde verdik. Çalışmamızda çeşitli vesilelerle başka din, millet ve kültürlerle tanışıp etkileşim kurarak, onlardan alıntıladıkları kelime ve kavram belirtmeye çalıştık.