Cumhuriyet Döneminde Divan edebiyatına bakış: 1923-1960

Abstract

Cumhuriyet döneminde Divan edebiyatıyla ilgili görüşleri incelediğimiz bu çalışmada, modernleşme ve milliyetçilik olgusu bağlamında oluşturulan kültür politikalarının Divan edebiyatı eleştirisini belirlediği savunulmuştur.Cumhuriyet dönemine ait süreli yayınlar ve basılı eserlerin taranmasıyla hazırlanan çalışmamız giriş bölümünü takip eden üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde 1923-1938 yılları arasındaki Divan edebiyatı eleştirisine odaklanılmıştır. Bu dönemde ekonomik ve siyasî özgürlüğünü tam kazanmış bir toplum yaratmak ve onu çağdaş medeniyetler seviyesine ulaştırmak için imparatorluk düzeninin geleneksel değerleri olumsuzlanarak millî öz öne çıkarılmıştır. Bu doğrultuda geleneğin bir parçası olan Divan edebiyatı imparatorluk değerlerini reddeden ideolojik bir söylemle yıpratılmıştır.İkinci bölüm 1939-1950 yılları arasındaki Divan edebiyatı eleştirisine ayrılmıştır. Atatürk döneminde kültürel alanda millî değerlerin ön plânda tutulması, İsmet İnönü zamanında yerini hümanizm anlayışına bırakmış, eğitim ve kültür politikaları bu anlayış üzerinden hayata geçirilmiştir. Bu bölümde olumsuz eleştirileri güçlendiren Abdülbâki Gölpınarlı'nın Divan Edebiyatı Beyânındadır adlı eseriyle birlikte diğer bütün eserlerde Divan edebiyatının nasıl algılandığı sorusuna cevaplar aranmıştır.Üçüncü bölümde ise 1950 yılından sonraki Divan edebiyatı eleştirisi üzerinde durulmuştur. Bu dönemde geleneği öne çıkaran kültür politikalarının yürürlüğe konmasıyla Divan edebiyatına yönelik olumsuz eleştiriler azalmıştır. Ahmet Hamdi Tanpınar'ın edebiyat tarihinin yayımlanmasıyla birlikte estetik ölçütlerin dikkate alındığı eleştirel yaklaşımlar öne çıkmıştır.