Marmara takım adalarından Büyükada’ da korunması gerekli yapılar üzerine bir araştırma

Abstract

Yurdumuzda son yedi yıldır koruma kavramı, geçmişe oranla oldukça gündemdedir ve günümüzde önemli bir olgu durumuna gelmiştir. Uzman kişilerce bu kavram benimsenmiş olsa da kamuoyu bu konuda tam anlamıyla bilinçlenmemiştir.

Büyükada'daki korunması gerekli yapıları tez konusu olarak seçmemdeki amaç; bu yapıların son Osmanlı mimarlık dönemi eserleri oluşudur. Çünkü XIX. yüzyılda ülkemizde başlayan batılılaşma hareketlerinin kaynağı İstanbul'dur. Tezin hazırlanmasında bazı etkenler olduğu muhakkaktır. Bunlar sırası ile ilerde görülecektir.

Buna bağlı olarak konut mimarisi, özellikle sayfiye yerleri bu süreçten etkilenmiş ve değişim sürecini en iyi şekilde yansıtmıştır. Toplum hayatında gelenekselden ayrılma yolunda meydana gelen farklılaşmanın mimarideki etkisini buralarda görme ve izleme olanağı vermesi, ayrıca bu yapıların Büyükada'da topluca bulunmaları konuyu seçmemdeki birinci etkendir.

İkinci etken olarak; mimarlıkta batılılaşma hareketi ele alınmış ise de, bu konunun çerçevesi tez içeriğini gereksiz uzatmamak için sınırlı tutulmuştur.

Bugüne kadar Büyükada'daki eser nitelikli binalar, yapı olarak korunmaktaydı. Ancak 1984 yılında sit alanı ilan edilmesi ile Büyükada'daki eski eserlerin çevresiyle korunması anlayışı getirilmiştir. Bu amaçla sit koruma planları yapılmaya başlanmıştır.

Büyükada'da bugün yeni bina inşaatına izin verilmemektedir. Bunun yanı sıra geçici yapılaşma koşulları çerçevesinde bazı eski eser nitelikli eserlerin restorasyonu yapılabilmektedir. Ne var ki, iyi restorasyon uygulamasının yanı sıra kontrolsüz ve niteliksiz uygulamalara da rastlanılmaktadır. Ada imar planları düzenlenirken, mevcut olan eski eserler ile diğer yeni karakterli yapıların uyum içinde olmalarını ve doğal sit ile bütünleşmelerini sağlayacak bazı önlemlerin alınmasında yarar vardır.

Bu tezde hedeflenen amaç; Adaların geçmiş ve bugünkü mimari mirasını belirleyerek, gelecekteki yapılaşma koşullarını ve niteliklerini irdelemektir.