Dimitri Şostakoviç op. 60 7. senfoni

Abstract

Birinci Dünya Savaşı'ndan önce müzik sanatı, izleyeceği yol konusunda pek bilinçli olmamasına karşın, geçerliliğini yitirmiş alışkanlıklardan kurtulma savaşımı veriyordu. Savaş, sonuçlarıyla Avrupa toplumunu radikal değişimlere uğrattı. Yaşanan acı deneyimler sonunda, sanatçıların 1914 öncesindeki gibi düşünebilmelerini beklemek hiç de gerçekçi bir yaklaşım sayılmazdı. Romantizm'in ifadesindeki aşırı güven ve abartı iyice gözler önüne serilmişti. Bu yüzden Romantizm'e bir tepki olarak ortaya çıkan Yeni Klasikçilik (Neo-Klasisizm) kendine taban bulmakta hiç güçlük çekmedi.

Ancak Yeni Klasikçiliğin temelinde yatan gerçekçilik olgusu, bu akımı benimseyen bestecilerin belki de kesişebildikleri tek noktaydı. Onun dışında, özellikle teknik açıdan aralarında önemli sayılabilecek farklar vardı. Örneğin; Stravinsky'nin eski klasik üslupları belirgin kılmayan anlayışı ile Hindemith'in doğrudan bestecilik tekniğine yönelik doktriner klasikçiliği, her ikisinin de ayrı yollar izlemelerine neden olmuştur. Bu farklılıklara; ortam, çevre, ülke ve birikimlerin de etken olduğu söylenebilir.

Ancak Şostakoviç'in Yeni Klasikçiliği, tüm bu etkenlere ek olarak rejim ve ideoloji olgusuyla da karşılaşmıştır. Onun için gerçekçilik "Sosyalist Gerçekçilik"ti. Yapıtları topluma ve devlete hizmet etmekle yükümlüydü. Kendisi de tüm bunları benimsemiş gözüküyordu; hiçbir zaman karşısında durmadı. Ancak Şostakoviç'in yaşamı boyunca başardıklarına bir göz attığımızda, benimsediği üslubun gerçekten kendi seçimi olup olmadığına ilişkin soru işaretleri oluşur kafamızda. İşte besteciyi en ilginç kılan yönü de budur.