İzlenimcilik’ ten Gerçeküstücülük’ e resim - edebiyat İlişkisi

Abstract

İzlenimcilik'ten Gerçeküstücülük'e Resim-Edebiyat ilişkisini tez konusu olarak seçmemizin nedeni, çeşitli sanat dergilerindeki bazı yazılar dışında, Türkiye'de bu konuda hazırlanmış kapsamlı bir çalışmanın bulunmayışıdır.

Giriş bölümünde yüzyılın ilk yarısındaki tüm sanat akımlarının burjuva sanatına başkaldırısı göz önüne alınarak, burjuva sanatının başlangıcından İzlenimcilik'in görüldüğü yıllara kadar resim-edebiyat ilişkisi kısa bir özet halinde verilmiş; bu bölüm için Arnold Hauser'in Sanatın Toplumsal Tarihi ve Kenneth Clark'ın The Romantic Rebellion adlı kitaplarından ana kaynaklar olarak yararlanılmıştır.

Konunun sınırlarının İzlenimcilik ve Gerçeküstücülük arası olarak belirlenmesinin nedeni ise XIX. yüzyıl sonundan II. Dünya Savaşı'nın sonuna kadar uzanan bu zaman diliminde yer alan akımların, ortak bir özellik olarak devrimci, yenilik arayan, atılımcı akımlar olmaları ve tüm çağ sanatını etkileyen ortak bir düşüncenin ürünleri olarak, bu dönemin resim ve edebiyat yapıtları arasında belirgin bağlar bulunmasıdır. II. Dünya Savaşı'ndan sonraki yıllarda ise resim-edebiyat ilişkisinin yüzyılın başındaki kadar yoğun olmadığı görülür; artık Amerikan Pop'unda ve Hyper Realism'de olduğu gibi toplumsal eleştiri ya da Op-Art ve Sibernetik üzerine yapılan çalışmalarda olduğu gibi teknik sorunlar ön plandadır.

Konunun sınırlarının genişliği ve çalışmanın bir Yüksek Lisans tezi olması, ayrıntılı bir incelemeden çok, belirgin örneklerin ele alındığı bir tanıtım çalışması yapılmasını gerektirmiştir.

Öncelikle tez konusunu bana öneren ve uyarılarıyla çalışmamı yönlendiren tez danışmanım ve hocam Doç. Dr. Semra Germaner'e teşekkür ederim.

Yayımlanmamış çevirilerini vererek yararlanmamı sağlayan E.Ü. Ed. Fak. Alman Dili ve Edebiyatı Bölüm Başkanı Prof. Dr. Gertrude Durusoy'a, çevirilerimde bana yardımcı olan annem Ayla Bermek'e, Dr. Ergin Bermek'e, E.Ü. Ed. Fak. Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Yrd. Doç. Serap Yılmaz'a, Günseli Ateşok'a, çeşitli yardımlarını gördüğüm Okşan Taşkent, Ayşen Ekmekçi ve Ferdi Güdenoğlu'na, tezimin yazılmasına yardımcı olan Hakan Tuncel ve Nergis Utku'ya, fotoğraflarımı hazırlayan E.Ü. Ed. Fak. Sanat Tarihi Anabilim Dalı Fotoğraf Uzmanı Ertan Daş'a teşekkür ederim.

Çalışmam sırasında bana her an yardımcı olan Çağla Güdenoğlu'na ve eşim Oğuz Özerden'e ayrıca teşekkür etmek isterim.