Tokat ve ilçeleri mimari eserleri

Abstract

Tokat'ın ilçe ve köylerinde bulunan mimari eserlerin konu edildiği bu tez çalışmasında, üzerinde yaşadığımız toprakların ne kadar zengin bir kültürel varlığa sahip olduğunu tekrar görme fırsatı bulduğum için, kendimi şanslı sayıyorum. Çünkü, ileriki yıllarda bu konuyla ilgili çalışma yapacak arştırmacıların bu zenginlikleri görebileceklerinden emin değilim. Zaman, elbetteki önüne geçilemez bazı tahribatları da beraberinde getirmektedir. Ancak bizler, bu tahribatı asgarî sınırlara çekmedikçe, gelecek kuşaklara bırakabileceğimiz, ancak çirkin yapılar ve ölü şehirler olacaktır.

Yüksek Lisans tezimin konusu olan Tokat il merkezinde, Anadolu Türk şehirlerinin kuruluş ve gelişmesini çok açık bir biçimde görmek mümkündür. Danişmendlilerin fethinden öncede kulanıldığı anlaşılan kale, bir süre Türkler tarafından da, iskân edilmiştir. Kale dışındaki ilk imar hareketlerinin yine Kale'nin eteklerinde başladığı ve Sulusokak adıyla anılan semt etrafında yoğunlaştığı görülür. Şehrin ortasından geçip Yeşilırmak'la birleşen Tokat Çayı, Selçuklu dönemindeki iskânın sınırlarını belirlemesi yönünden son derece önemlidir. Kale ile Çay arasındaki bu alanda camiler başta olmak üzere, medrese, türbe, hamam, hankâh gibi yapılar şehrin tarihî topografyasını oluştururken, tekke ve zaviye gibi yapılar da, fonksiyonlarına bağlı olarak, şehir kuruluşunun dışında yer almışlardır. Selçuklular döneminde Sevdakâr Murat Türbesi, İlhanlılar döneminde de Abdullah bin Muhyî Zaviyesi ile Tokat Çayı'nın ötesinde başlayan imar hareketlerinin, Osmanlılar zamanında iskâna dönüştüğü ve yoğun bir biçimde devam ettiği anlaşılmaktadır. Tokat ilçelerinin de aynı amaç va yöntemle ele alındığı Doktora çalışması ise, monografik bir bütünlüğün sağlanması açısından, ümit ederim ki, olumlu sonuçlar ortaya kayacaktır.

Bu çalışmada, karşılaştığım zorlukları benimle paylaşan herkesin payı olduğuna inanıyorum. Dolayısıyla, başta bu konuyu öneren ve yardımlarını sürekli yanımda hissettiğim hocam Sayın Prof.Dr. Gönül Cantay'a minnet borçluyum. Ayrıca, araştırma ve incelemelerim sırasında, gerek bilimsel dökümanlarla çalışmama katkı sağlayan, gerekse zamanlarından fedakârlık ederek, ilgilerini esirgemeyen Zile ve Niksar Belediyesi İmar Müdürlüğü çalışanlarına, kitabelerin çevirisini yapan Sayın Mehmet Yılmaz'a teşekkür ederim.

Bu Tez'i, çalışmamın her safhasında yanımda olan ve hiç bir fedakârlıktan kaçınmayan eşim ile maddî, manevî her türlü desteği sağlayan aileme ithaf ediyorum.