Osmanlı cami mimarisinde altı destekli şemanın gelişimi

Abstract

"Osmanlı Cami Mimarisinde Altı Destekli Şemanın Gelişimi" adı ile belirlenen tez konum; 15. yüzyılın ortalarından 18. yüzyıla kadar sistemli biçimde gelişimini izlediğimiz söz konusu şemaya ait yapıların incelenmesini ve Anadolu Türk mimarisi yapı tipolojisi içinde, altı destekli şemanın özgün yerinin belirlenmesini amaçlamaktadır.

Poligonal mekan şemaları içinde, merkezi kubbeli yapıya bağlı olarak gelişen altı destekli şemanın Osmanlı mimarisine ilk girişi Edirne Üç Şerefeli Camii ile başlamaktadır. Burada tam anlamıyla ortaya konamayan geometrik şemanın kuruluşu; yüzyıl aradan sonra, Osmanlı mimarisinin iki yüzyıllık araştırma ve yaratma çabalarının en olgun sonuçlarının alındığı 16. yüzyıl boyunca, bu döneme damgasını vuran Mimar Sinan tarafından ideal kubbeli mekana varma yolunda değişik çözüm yolları denenerek bir grup yapıda devam ettirilmiştir.

Mimar Sinan'dan sonra iki örnek dışında uygulama alanına girmeyen altı destekli camiler; haklı olarak klasik Osmanlı mimarisi içinde, Mimar Sinan'ın kubbeli strüktürleri içinde geliştirdiği özgün bir yaratımı olarak ortaya çıkmaktadır.

Osmanlı mimarisi yapı tipolojisi içinde özel bir yere sahip olan altı destekli şemanın gelişimi hakkındaki çalışma konusunu öneren ve fikirleriyle yönlendiren Danışman Hocam Sayın Yrd. Doç. Dr. Zeki Sönmez'e; kısa bir süre için danışmanlığımı üstlenen Sayın Yrd. Doç. Dr. Neslihan Sönmez'e en içten teşekkürlerimi sunarım. Ayrıca, çalışmalarım sırasında fotoğraf çekimlerindeki yardımlarından ötürü üniversitemiz fotoğrafçısı Erdal Aksoy'a, planların küçültülmesi ve sayfa düzeninin kontrolünde emeği geçen Restorasyon Kürsüsü'ndeki Araş. Gör. arkadaşlara ve değerli arkadaşım Arzu İyianlar'a ayrı ayrı teşekkür ederim.]