Ali Üsküdar-ı hayatı eserleri ve lake sanatı

Abstract

Tezimin konusunu oluşturan müzehhip ve lâke ustası Üsküdar'lı Ali, 18. asrın son yarısında yaptığı güzel tezhip ve lâkeleri ile ünlü olan bir sanatkârdır. Yaptığı her eserde ustalığını verirken klasik üslupla devrin üslubunu ustaca kaynaştırmayı başarabilmiştir.

Bu tezi veren hocam Prof. Kerim Silivrili bana bu konuyu teklif ettiği zaman yanında kabul ettiğim halde içim karasız ve olumsuz düşünüyordu. Bu konuya beni teşvik ettiği için yinede teşekkür ederim.

Bu konuda araştırma yapmak oldukça zor bir işti, çünkü bölük ve dağınık bir tez konusu idi. Her yerde bulmak mümkün değildi. Hele kütüphanelerde eserleri görmek ve izinsiz (Turizm Bakanlığı'ndan) bakmak, resim çekmek özel izine bağlı olduğu için hemen hemen imkânsızdı. Bu imkânsızlıklar içinde kimi zaman mikro filimlerden kimi zaman eseri bizzat inceleyerek, kimi zamanda kendimin negatif filmini alıp götürdüğüm ve flim arşivine hibe ettiğim negatiflerden, fotoğrafları elde etmeye çalıştım.

Bu büyük gayret sayesinde İstanbul'da bulunan eserlerin %90'ını görmeyi başardım. Tez çalışmamı yaptığım lâke sanatında en zorlandığım bölüm lâklama ve kabartma işi idi. Tezimin kitapçık haline gelmesinde bana yardımcı olan Prof. Nejat Diyarbekirli, Süleymaniye müze Müdürü Muammer Ülker Bey'e, İstanbul Üniversitesi El Yazma Kütüphane Eski Eserler Bölümü görevlisi Sayın Hatice Çeşmeci Hanıma ve Topkapı Sarayında kısıtlı mikro flimi çekilmiş lâke eserlerin temininde resterasyonHocası Sayın Hüseyin Kaya Bey'e huzurlarınızda teşekkür etmek isterim.

Çalışmalarım içinde bu yazıyı hazırlamaktan çok daha zor olan Lâke eseri ortaya çıkartmama yardımcı olan ve bana bu sanatı öğreten müzehhip Prof. Muhsin Demironat'ın öğrencisi; hocam (babam'a) D.Tahsin Aykutalp'e hocası tarafından yalnızca ona miras bırakılan bu sanat demekki kuşak turu tamamladıktan sonra yeni bir kuşağa geçme olgunluğuna gelmiş ki, tarafıma püf noktaları ile öğretilerek miras bırakılmaya çalışıldı. İnşallah bu mirası başka kuşaklarada taşıma kısmet olur.

Bir sene boyunca maddi ve manevi yardımını esirgemediği için, hocam (babam'a) D.Tahsin Aykutalp'e müteşşekirim. Umarım minnet borcumu ona layık olarak bu sanatı çok daha iyiöğrenip ödemiş olurum.

Tezimin beğenilmesi eksik ve yanlışların bağışlanması umuduyla en derin saygılarımı sunarım.