Hitit imparatorluk çağı sonuna kadar Anadolu’da figür kullanımı ve günümüzdeki seramik yorumları

Abstract

Bu araştırmanın amacı, seramik sanatı açısından Anadolu'da figür kullanımı, gelişimi, günümüzdeki etkileri ve yorumlarının saptanmasıdır. Bu nedenle, tarih öncesi toplumların ihtiyaçları, inanışları, zevkleri, geliştirdikleri teknikleri ve farklı kültür bölgelerinin etkileşimleri araştırılmıştır. Konu sürekli ve kapsamlı olduğundan dönem sınırlamasına gidilmiştir. Neolitik dönemden, Hitit imparatorluk çağı sonuna kadar olan dönem ele alınmıştır. Çalışmada kronolojik sıra takip edilerek, Anadolu kaynaklı seramik eserler incelenmiştir. Farklı bölge örneklerinin benzerlikleri de saptanmaya çalışılmıştır. Konu figürin, idol, riton alt başlıklarına ayrılıp detaylarıyla incelenmiştir. Oluşum, gelişim ve etkileşim süreçleri, bölümler arasındaki ilişki göz önüne alınıp, anlatılarak örneklenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde figür tanımının çeşitliliği saptanmıştır. Daha sonra sırayla örnekler detaylarıyla incelenmiştir. Konu tablolarla da desteklenmiştir. İkinci bölümde modern Türk seramik sanatında, konu paralelinde yapıtlar gerçekleştiren seramik sanatçıları ele alınmıştır. Sanatçıların eserlerindeki çıkış noktaları, gelişim ve üretim süreçleri incelenerek örneklenmiştir. Yapılan araştırmalar sonucunda, figüratif seramiğin Anadolu kültür ve sanatında çok önemli bir yeri olduğu saptanmıştır. Tarih öncesi dönemde figür anlayışı dini inanışlarla paralel gelişim ve yayılma çizgisi göstermiştir. Ticari ilişkiler sonucunda, Mezopotamya'dan gelen etkiler, Anadolu sanatında yorumlanıp, Balkanlar'a kadar ulaşmıştır. Günümüz modern seramik sanatında ise sanatçılarımız, Anadolu kültürünün temel taşları üzerine, figür anlayışını kendi yorumlarıyla birleştirerek özgün eserler üretmişlerdir. Son bölümde ise, araştırılan konuyla bağlantılı olarak içki şişeleri tasarlanmış ve gerçekleştirilmiştir. Kaynak olarak idol ve antropomorfik kap tiplerinden yararlanılmıştır. Tarih öncesi idol formlarında baş, göğüs ve kalça belirgin olarak işlenmiştir. Antropomorfik kaplar ise insan görünümlü fonksiyonel kaplar olarak üretilmişlerdir. Her iki grubun ortak özellikleri, yeni oluşturulan seramik şişelere yansıtılmaya çalışılmıştır.