Spor sosyolojisi ve Türk futbolunda iktidar sorunu

Abstract

Bu tez, bedenin varlı ksal anlamının, toplumsal içinde konumlanışı bağlamında spor sosyolojisini ve bu sosyoloji içinde futbol iktidarının oluşumunu, evrensel düzeneklerle olan ilişkisi çerçevesinde, Türkiye örneğini ele almaktadır. Kültürel, ekonomik ve politik toplumsal olguların birbirlerinden ayrı düşünülemeyeceği savı doğrultusunda; beden üzerinde uygulanan düzeneklerde ortaya çıkan "iktidar(lar)"ın Foucaultcu yaklaşımdaki akışkan, değişken, merkezi olmayan, çoğul niteliği vurgulanmaktadır. Spor dünyasında futbolun ortaya çıkışı ve günümüzdeki anlamını kazanı ncay a dek içinden geçtiği süreçler, ekonomik siyasal ve toplumsal arka planlan göz önüne alınarak incelenmiş; gerek toplum yapısındaki gerekse futbolda/sporda yaşanılan değişim ve dönüşümlerdeki evrensel noktaların altı çizilmiştir. Türk futbolunun bu evrensel uygulamalara koşut gelişimi, Osmanlı tmparatorluğu'nun son dönemi ile Türkiye Cumhuriyeti 'nin - "çağdaşlaşma" amacı doğrultusunda uyguladığı politikalar çerçevesinde - spora yaklaşımı incelenmiştir. Spor sosyolojisi içinde futbolun diğer sporlara göre neden daha çok ilgi gördüğü ve toplum yaşamında farklı alanlarda oluşan iktidar odaklarının, bu dünyanın iktidarını oluşturanlarla nasıl eklemlendiği ve de bu odaklara karşı direnişlerin nasıl oluştuğu sorunsallaştınlmıştır. Bu kutuplaşmaların ayrışık niteliği olmadığı, tersine iktidarın - ister hakim sınıflarınki olsun isterse direniş odaklarının karşı iktidarı olsun - sınırlan belli olmayan bir geçişkenlik Özelliği vurgulanmış; ve iktidan paylaşan aktörlerin Türkiye örneğinde konumlanışlan, birbirleri arasındaki etkileşimleri, eklemlenmeleri ele alınmıştır.