IV. yüzyılda Çin’ de kurulan iki hun devleti ilk chao ve sonraki chao devletleri

Abstract

Büyük Hun İmparatorluğu İslamiyet öncesi Türk tarihi döneminin yapı taşlarındandır. III. Yüzyılda tarih sahnesinden tamamiyle ortadan kalktığı düşünülen Hunlar, aslında bu tarihten kısa bir süre sonra yeniden dirilişe geçmiş ve bu kez değişik bir coğrafyada; Çin topraklarında bağımsızlıklarını ilan ederek Çin hakimiyetine son vermişlerdir.

Çinlileri güneye süren Hunlar, Çin başkentleri olan Ch'ang-an ve Lo-yang'a yerleşmiş ve Hun, Moğol ve Tibet kabileleriyle birlikte yoğun bir Çin nüfusunu da idare etmişlerdir. Çin hakimiyetinin olmadığı Çin toprakları kısa süre içinde yabancı kabilelerin göçleriyle yüzyıllar sürecek bir etnik kimlik ve kültür değişimi sürecine girmiştir. Budhizme sıcak bakmayan Çin yönetiminin aksine Hunlar bu toprakların kapısını budhizme açmış ve böylece bu yeni din Çin üzerinden Kore ve Japonya'ya da yayılma fırsatını bulmuştur. Çin kaynakları ilk kez Hunlara bu kadar yakın olmanın verdiği avantajlarla onlar hakkında oldukça detaylı bilgiler vermektedir. Bu yüzden İlk ve Son Chao Hun devletleri tarihi Türk siyasi tarihi açısından olduğu kadar Türk kültür tarihi açısından da son derece önemlidir.