Türk mezartaşlarında bitki motifleri

Abstract

Çok eski bir gelenek olan Türk mezartaşlarında bitki motiflerinin kullanımı,anlam ve sanatsal açıdan önem taşımaktadır, ancak günümüzde mezartaşları yüklendikleri anlamı ve içeriği kaybettiğinden, bitkisel motiflerin kullanımı da kaybolmuştur. Mezartaşı koyma geleneği Türklerde yaklaşık 3000 yıllık bir gelenektir ve zaman içersinde sanat değerleri açısından çok yükselmiştir. Araştırmada, konuya tarihi, arkeolojik, sanat tarihi gibi disiplinler açısından değil sanatsal yönden yaklaşıldı. Araştırmanın birinci bölümünde mezar yapma geleneği, mezartaşı ve bitki motifleri üzerine çalışıldı. Çalışmada tarihi gelişim, İslamiyetten önce ve sonrası olarak ele alındı. Türklerde bitki motifleriyle süsleme yapma konusunda ağaç kültünün etkisi, dini inanışların etkisi anlatıldı. Türk süsleme sanatında kullanılan bitki motifleri araştırıldı. Son olarak ta mezartaşlarında görülen taş, ahşap ve çini malzemeleri örneklerle aktarıldı; Anlatımda görsel ifâdenin güçlendirilmesi için teorik bilgilerden çok resimli örneklerin fazla kullanılıp karşılaştırmalar yapılarak çalışıldı. İkinci bölümde de İstanbul'da Eyüp, Karacaahmet, Üsküdar, Merkez Efendi, çevrelerinden toplanan 300 civarında bitki motifli mezartaşından örneklerle, buluna» W&k motifleri sınıflandırılarak aktarıldı. Yapılan çalışmanın sonucunda değerli Türk Mezartaşı geleneğinin, mezartaşında başarıyla kullanılan bitki motiflerinin artık görülmediği, günümüzde ise mezartaşlarının değersiz vekimliksiz olduğu görülmüştür.