Türk çini sanatında mermer taklidi desenler (16. ve 17. yüzyıl)

Abstract

Bu çalışmada, 16. ve 17. yüzyılda, Klasik Osmanlı Sanatının en başarılı örneklerinin verildiği bir dönemde, doğal mermer dokuları, skoutlosis tekniği ve mermer mimari ögeler ile çinilerin üzerinde uygulanmış mermer taklidi desenlerin etkileşimi araştırılmış ve bu etkileşim örneklerle gösterilmeye çalışılmıştır. Ülkemizde ve dünyanın çeşitli şehirlerinde yer alan müze, camii, türbe, müzayede katalogları ve özel koleksiyonlarda mermer taklidi desenli çini panolar, çiniler, çini parçaları, çini pencere pervazları, çini sütunçeler tespit edilmiştir. Belirlenen mermer taklidi desenli çiniler katalog kısmında otuz üç başlık altında bulundukları yer, üretim tarihi, sınıflama, boyutları, teknik, tanım ve benzer örnekler kriterleri altında incelenmiş ve kataloglanmıştır. İznik üretimi 16. ve 17. yüzyıl mermer taklidi desenli çini ve seramikler bu çalışma ile bir araya getirilmeye çalışılmıştır. Çinilerde bulunan mermer taklidi desenlerin, çeşitleri, renkleri, panolarda yapılan kompozisyon özellikleri, kullanıldığı alanlar, analiz edilerek, toplanan veriler doğrultusunda desen açıklanmış ve sınıflandırılmıştır. Mermer taklidi desenler, serbest motifli, simetrik ve ulama kompozisyonlu, serbest diyagonal motifli, şeklinde gruplandırlmıştır. Mimari ögeler içeren mermer taklidi desenler ayrı bir başlıkta incelenmiştir. Uygulama kısmında mermer taklidi desen özellikleri içeren özgün altı adet çini pano tasarlanmış ve yapılmıştır.