Althusser'in karşılaşma materyalizmi: Machiavelli ve Spinoza'da olumsallık ve zorunluluk

Abstract

Bu çalışmada Louis Althusser'in geç dönem felsefesinde geliştirdiği karşılaşma materyalizmi incelenmektedir. Bu doğrultuda karşılaşma materyalizminin ne olduğu ve muhtemel sorunlarının ne olabileceği tartışılmaktadır. Ayrıca bu sorunlara da kimi yanıtlar getirilmektedir. Kendisini pozitif olarak vazeden bir materyalizmin izini sürmeye çalışmanın yanı sıra felsefe ile politika arasında organik bir ilişkinin olup olmadığı da soruşturulmaktadır. Bu bakımdan karşılaşma materyalizminin yeraltı akımından Niccolò Machiavelli ve Benedictus de Spinoza'nın tanıklıklarına başvurulmaktadır. Althusser'in karşılaşma materyalizminin ele alındığı ilk bölümün ardından ikinci bölümde Machiavelli'nin Prens adlı eserinden hareketle boşluk ve konjonktür tartışmaları derinleştirilmekte ve somutlaştırılmaktadır. Ayrıca Machiavelli tartışmalarında başat rol oynayan virtù ile fortuna arasındaki ilişki ise karşılaşma materyalizminin tezleri bakımından ele alınmaktadır. Üstelik Machiavelli'de prens figürünün yarı hayvan yarı insan metaforuyla okunmasına dair Althusserci bir bakış sunulmaktadır. Üçüncü bölümde ise Spinoza'nın Ethica'sına odaklanarak filozofun yönteminin modern bilim paradigması içerisindeki yeri saptanmaktadır. Buradan hareketle Spinoza'nın felsefesine Tanrı'dan başlamasının karşılaşma materyalizmi tarafından nasıl okunduğunun bir sunumu yapılmaktadır. Ardından zorunluluk ve olumsallık temalarının filozofun geometrik düzeninde nasıl işlendiği gösterilmektedir. Son olarak ise Spinoza'da paralelizm ve bilme türleri tartışması aktarılmakta, üstelik Althusser'in bu tartışmaya dair bir okuması sunulmaktadır. Sonuç bölümünde ise filozofların felsefelerinin bir özeti yahut dökümü verilmektense çalışmanın tamamını kat eden tezler sunulmaktadır. Böylece çalışmayı devindiren tezler ortaya koyulmuş olacaktır.