Hüseyin Hüsnî Paşa Dîvânı (İnceleme-transkripsiyonlu metin)

Abstract

Bu çalışma kapsamında, XIX. yüzyıl şair ve devlet adamı Hüseyin Hüsnî Paşa'ya ait olan Dîvân incelenmiştir. Dîvânın bilinen tek nüshası, İstanbul Nadir Eserler Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Bölümü'nde T.Y. 9606 numarada "Hüsnî Dîvân" ismiyle kayıtlı bulunmaktadır. Çalışmamız bu nüsha üzerine kurulmuştur.Edebî metinler üzerine yapılan incelemeler, biçimi ve türü ne olursa olsun, metnin nasıl anlattığı ve ne anlattığı üzerinedir. Metnin değerlendirilmesi hususunda çalışmamızı iki bölüme ayırmayı tercih ettik. İlk bölüm: Hali hazırda var olanı tespit olarak da niteleyebileceğimiz, söz dizimsel kuralları kapsayan, nasıl anlattığıdır. Bu bölüm, imgelerin anlatım yöntemlerini ve bu yöntemlerin alt başlıklarını kapsamaktadır. Araştırmacının metnin içkinliğine en az müdahale ettiği bu bölüm, "Nazım biçimleri" ve "Ahenk Unsurları" başlıkları altında geleneğin meydana getirmiş olduğu kurallar çerçevesinde değerlendirilmiştir. İkinci bölüm: Yorum alanı olarak da ifade edebileceğimiz, metnin ne anlattığıdır. "Dîvânın Muhteva Özellikleri" başlığı altında, anlambilimsel görüşlerin yer aldığı; ancak, bizim yorumlama alanı olarak adlandırmayı tercih ettiğimiz bu bölümde amacımız, şairin kullandığı her unsuru tek tek yazıp yorumlamak, eseri farklı sözcüklerle ya da günümüz Türkçesiyle tekrar okuyucuya aktarmak olmadığı için, konuları genel başlıklar altında toplayıp daha sonra bu başlıklarda yer alabilecek kavramları, yazar metin içerisinde ağırlıklı olarak nasıl kullanmışsa o şekilde vermeye çalıştık. Bu bölümde de şairin geleneğin çizgisindeki seyrine dikkat edilmiş olup, bu çizgiden ayrıldığı noktalar okuyucuya gösterilmeye çalışılmıştır. Fakat, bir çeşit yorumlama alanı olan bu bölümde, metnin içkinliğine müdahale etmekten kaçınan araştırmacıların yaşamış olduğu güçlükleri yaşadığımızı söylemek gerekmektedir. Çünkü aynı metin üzerinde yapılan her okuma farklı bir yorum meydana getirebilmekte ve her yeni okuyucu yeni bir metin yorumu oluşturabilmektedir. Bu durumu göz önünde bulundurarak, çalışmamızın "muhteva" değerlendirmesinde her yeni okuyucunun, elbette, eklemeler yapabileceğini düşünüyoruz. Çalışmamızın son bölümünde ise araştırmamızın nesnesi olan metnin çevriyazısı oluşturulurken dikkat edilen hususlar okuyucuya sunulduktan sonra, metnin çevriyazısı verilmiştir.