Dijital sanatın fiziksel mekânda buluşması: Sanal ve estetik

Abstract

Sanat, daima yeniliklerden etkilenerek bünyesine dahil eden dinamik bir kavram olmuştur. Dijitalleşme ve teknolojinin de etkisiyle farklı birçok disiplinde atılımlar yaşandığı gibi sanat branşlarında da etkileşimler görülmüş ve tümüyle yeni bir sanat dalı olan dijital sanatın temelleri atılmıştır. Farklı boyut, biçim ve yaklaşımlar ile çeşitlenen dijital sanat formlarının, sergileme yöntemleri, teknik gereç ve uygulamaları, mekânsal gereksinimleri mekanları yeniden şekillendirmektedir. Çağımızda da gelişimini sürdüren dijital sanat, mekânı çeşitli şekillerde ele almaktadır. Tarihsel süreç içerisinde, mekân-sanat ilişkisi daima etkileşim içerisinde birbirini etkileyen kavramlar olmuştur. İnsanlık tarihindeki ilk mekanlardan itibaren görülmeye başlanan sanat-mekân bağlantısı, dijital sanat ile yeni boyutlar kazanmıştır. Bu doğrultuda çalışmanın amacını dijital sanatın etkisiyle mekanlarda görülen dönüşümün analizi oluşturmaktadır. Dijital sanat eserleri, birçok farklı teknik, yöntem vb. mekânsal gereksinime ihtiyaç duymaktadır. Bu mekânsal gereksinimlerin tespitinin yanı sıra eserlerin kamusal alanlardaki varlığı ile bu alanların sergileme mekanlarına dönüşümünün incelenmesi de araştırmanın amaçlarındandır. Çalışmada, belgesel tarama yöntemiyle literatürdeki yazılı kaynaklara ulaşılmış, müzelere ve sanatçılara ait internet sayfalarından elde edilen eserler ve mekanlara ait görseller toplanmış ve ulaşılabilir durumdaki eserlerin bulunduğu mekanlar yazar tarafından gözlemlenerek analiz edilmiştir. Tez kapsamında, dijital sanata ve fiziksel mekân ile ilişkisine değinilerek sanal, estetik ve mekân kavramlarının dönüşümü aktarılmıştır. İlk olarak dijital sanat ve tarihçesi, dijital sanat türleri ve gereksinim duyulan teknik gereç ve cihazlara, sergileme yöntemlerinin çeşitliliğine değinilmiştir. Ardından mekân kavramı, dijital sanatın görüldüğü mekân sınıflandırmaları, sergileme yöntemlerinde mekânın ele alınış çeşitleri ve dönüştürülen mekân türleri incelenmiştir. Dijital sanatın mekân ve izleyici ile kurduğu ilişki tarihsel süreç içerinde ele anılarak örnekler üzerinden analiz edilmiştir. Son olarak estetik ve sanal kavramı ile bu kavramların mekân ile kurduğu bağlantı araştırılmış, fiziksel mekânı nasıl etkilediği incelenmiştir. Çağımızda da sıklıkla etkisini gösteren dijitalleşme ve teknolojik gelişmeler, dijital sanatın mekân ile kurduğu ilişkiyi çeşitlendirmeyi ve mekânı dönüştürmeyi sürdürdüğünden önem teşkil eden güncel bir konudur. Teknoloji ile temeli atılan dijital sanatın, birçok yeni mekân kavramını doğurduğu ve mekanları dönüştürerek yeni boyutlar kazandırdığı görülmektedir. Mekanların sanat ile ilişkisinde gerçeklik ve sanallık bağlantısında çeşitlendiği/dönüştüğüne ulaşılmıştır. Teknolojinin etkisi ile sanatın ve mekânın dönüşümünün süreceği öngörülmektedir.