Tarihsel süreç içerisinde kent morfolojisinin mekan dizimi metodu ile analiz edilmesi: Edirne kent merkezi örneği

Abstract

Kent, insan etkinliklerinin ve yaşam biçimlerinin şekillendiği, yapısal, fiziksel ve sosyal unsurların etkileşim içinde olduğu mekanlardır. Bu mekanlar, insanların barınma, iş, eğitim, eğlence ve sosyal etkinlikleri gerçekleştirdikleri mekânların yanı sıra yeşil alanlar, altyapı, ulaşım sistemleri gibi yapısal unsurları da içermekle birlikte kentin tarihi, kültürel, ekonomik ve politik bağlamını yansıtan karmaşık ve dinamik sistemlerdir. Kent morfolojisi ise kentsel mekânın doku ve bileşenlerinin oluşumu ve bu bileşenlerin zaman içerisinde geçirdikleri değişimleri incelemektedir. Bu çalışmanın amacı, morfolojik bir analiz yöntemi olan Mekân Dizimi (Space Syntax) ile Edirne kent merkezinin farklı tarihi dönemlerdeki sokak ağının bütünleşme değerleri üzerinden erişilebilirlik ve okunabilirliğinin analiz edilmesi ve eş zamanlı olarak kentin tarihsel arka planı bağlamında kentsel mekân değişiminin sosyal yapı ve kullanım şekillerine olan ilişkisinin ortaya konulmasıdır. Çalışma kapsamında kentsel dokunun değişimini anlamak adına ilk olarak tarihsel arka plan okuması yapılarak kentin kuruluşundan günümüze kadar olan önemli kırılma noktaları belirlenmiştir. Sonuç olarak, kentin kırılma noktaları olarak belirlenen 1855, 1918, 1947, 1975 ve 2023 yıllarına ait haritalar üzerinden mekân dizimi analizleri yapılmış olup mekânsal yapının tarihsel süreç içerisindeki değişimi yaya hareketleri ve mekân-kullanım ilişkisi bağlamında ortaya koyulmaya çalışılmıştır.