Tasarımda yetkinleşmeyi anlama: Tasarım yetilerinin dayandığı kavramsal temele yönelik bir çözümleme

Abstract

Bu çalışmanın konusu, lisans eğitimi boyunca edinilen ve geliştirilen tasarım yetilerinin dayandığı kavramsal temeldir. Tez, yetkinleşmeyi, yapılandırdığı bu temel üzerinden okuma ve anlama gayretindedir. Bu olgunun yetiler üzerinden çözümlenmesi yolunda çalışmanın ortaya koyduğu özne merkezli tavır, onu, tasarımcı üzerine odaklanan bir çalışmaya dönüştürür. Tezin özne odaklı bakış açısı, yani tasarımcının buradaki değerlendirilme tarzı, onun, eşik ya da kıstas gibi ölçme ve eşitleme araçları kullanılmadan ele alınmasına ve yetilerin tasnif edilmesine dayanır. Lisans eğitimi üzerinden yetkinleşme olgusuna odaklanma amacı taşıyan bu çalışma, yapılandırmacı bir tümevarım yöntemi kullanmaktadır. Bu anlamda tez; doğrusal, genellemeci, keşfedici ve tümdengelimsel bir bakış açısını öngören pozitivist paradigmanın tersine, araştırmacının perspektifine imkan tanıyan, akıl yürütmeye, yorumlamaya ve anlamlandırmaya değen yorumlamacı paradigma ve nitel araştırma geleneği üzerinden kendine yer bulmaktadır. Çalışma fenomenolojiden de yararlanmakta, epokhe ve redüksiyon adımlarını kullanarak ve yetkinleşmeyi doğrudan deneyimleyen bilince yönelerek yetkinleşmenin özüne ulaşmayı hedeflemektedir. Çalışmanın bu yöntemsel tavrı bütünlüğünde maksatlı ve küçük bir örneklem belirlenmiş, katılımcılar ile derinlemesine mülakatlar gerçekleştirilmiş, görüşmeler ses kayıt cihazıyla kaydedilmiş, sonrasında yazıya aktarılmış ve ortaya çıkan veri, tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Gerçekleştirilen çözümlemeden kodlar, alt kümeler, kümeler ve temalar elde edilmiş, verinin ancak belli bir kapsayıcılığa erişmiş halini yansıtan kümeler ve temalar yorumlanarak ve örneklenerek etraflıca tartışılmıştır. Çalışmanın güvenilirliği, temaların test edilmesi yoluyla sağlanmıştır. Ortaya konulan kümeler ve temalar, tasarım yetilerinin dayandığı kavramsal temele işaret etmektedir. İnşa edilen bu temelin, çalışmayı deneyimleyen bilinç için, yetkinleşmeyi daha doğru ve kapsamlı bir şekilde anlama yolunda fenomenolojik bir anlayış bağlamı oluşturduğu öngörülmüştür.