İç mekan ve mobilyada stil kavramı bağlamında birim bütün ilişkisi ve uyumunun modern dönem örnekleri üzerinden irdelenmesi, tasarımda uyum cetveli önerisi

Abstract

Teknolojik ilerlemelerin sağladığı sınırsız tasarım ve her bütçeye uygun üretimin yapılabilmesi nedeni ile kullanıcı her ürüne kolayca ulaşabilmekte, bütçesine uygun olanı bulup satın alabilmektedir. Bunun sonucunda günümüz iç mekan tasarımlarında birbiri ile uyumsuz, farklı dönem özelliklerine sahip bir çok ürün bir araya gelmekte bu tercihler mekanda tutarsız, birbiri ile ilişki kurulamayan bir düzen ortaya koymaktadır. Bu problemin çözümü için iç mekan tasarımında dil birliğinin sağlanması ve mobilya ile mekan arasındaki yabancılaşmanın önüne geçilmesi önemlidir. İç mekan tasarımı, kullanıcı gereksinimlerine uygun olarak şekillenmekte ve mobilyanın mekanla uyumunu sağlamaya yönelik bir bağ kurulmaktadır. Bu bağın, kullanıcının ihtiyaçlarını karşılaması ve görsel konfor sağlaması esastır. Tasarım ilkeleri ve Gestalt prensipleri, mekan ve mobilya arasında uyumlu bir bütün oluşturma açısından kritik öneme sahiptir. Modern dönemin (1860-1950) mimari ve iç mekan örnekleri, bu bağlamda incelenmiş ve stil özellikleri, tasarım kriterleri üzerinden değerlendirilmiştir. Bu dönemin tercih edilme nedeni, birim-bütün ilişkisi ve uyumunu ideal şekilde yansıtan örnekler sunmasıdır. Modern dönem tasarımları, stil ve uyum kavramlarını somutlaştırarak, iç mekan ve mobilya arasındaki bağlantıyı en iyi şekilde ortaya koymaktadır. Bu dönemde öne çıkan tasarımcılar ve mimarlar, stilleri ve tasarım ilkeleriyle ele alınmış, yenilikçi akımlar ve stil özellikleri, bazı öne çıkan tasarımcıların iç mekan ve mobilya örnekleri üzerinden açıklanmıştır. Araştırmada, iç mekan ve mobilyada stil kavramı bağlamında birim-bütün ilişkisi ve uyumunun önemine dikkat çekilmiştir. Bu farkındalığı artırmak amacıyla, 2022-2023 akademik yılı güz döneminde bir anket çalışması gerçekleştirilmiş ve 292 kişi katılmıştır. Katılımcıların %61'i öğrencilerden oluşmaktadır. Anket sonuçları, istatistiksel analizlere tabi tutulmuş ve geçerlilik ile güvenirlik testlerinden geçirilmiştir. Elde edilen bulgular, iç mekan tasarımında stil kavramını anlamaya yönelik bir tasarım cetveli geliştirilmesi gerektiğini göstermiştir. Bu cetvel, iç mimarlık öğrencileri için bir yöntem önerisi sunmakta ve tasarımda uyumu sağlamak amacıyla beş aşamadan oluşmaktadır. Tasarım cetveli, stil kavramı bağlamında uyumlu ve tutarlı mekanlar oluşturmayı amaçlamaktadır. Uyum cetvelinde modern dönemin ideal birim-bütün ilişkisi örneklerinin kullanılması, iç mekan ve mobilya arasındaki uyumu daha somut ve anlaşılır kılmak için seçilmiştir. Modern dönem ile günümüz iç mekan ve mobilya tasarımları tasarım ilkeleri bağlamında analiz edilmiş, ortaya çıkan tutarsızlıklar tespit edilerek bu probleme çözüm getirebilmek amacıyla tasarımda uyum cetveli (TUC) önerilmiştir. Sonuç olarak, bu uyum cetvelinin iç mimarlık öğrencilerinin eğitimine dahil edilerek tasarıma giriş derslerinde yeni bir izlence oluşturularak önerilebileceği, aynı zamanda öğrencilerin tasarlama yetisini geliştirerek tasarım becerilerini ve entelektüel birikimlerini geliştirmeye katkı sağlayacağı düşünülmektedir.