Yer temelli bölgesel Ar-Ge ve inovasyon politikası ile uygulama arasındaki boşluk: Doğu Marmara örneği

Abstract

Bilgiye dayalı ekonomiye geçişle birlikte, inovasyon için kritik olan bilginin yerelde üretilmesi ve ekosistem aktörleri arasında yayılmasında bölgenin rolü önem kazanmaktadır. Bölgesel inovasyon politikaları ve firmaların inovasyon yeteneğini geliştirmek üzere tasarlanan bölgesel Ar-Ge ve yenilik destekleri, bölgesel gelişmeyi sağlamak ve bölgeler arası gelişmişlik farklarını azaltmaya katkıda bulunmayı hedeflemektedir. Başarılı bir şekilde uygulanan bölgesel inovasyon politikalarının ise her bölgede aynı etkiyi yaratmadığı görülmektedir. Barca ve sonrasındaki biçok araştırmacı, bölgesel inovasyon politikalarının, bölgenin kendi dinamik ve ihtiyaçlarını yerel aktörlerle birlikte ele alarak yer temelli tasarlanması ve uygulanması gerektiği düşüncesini benimsemektedir. Akıllı ihtisaslaşma stratejisi, bölgenin rekabet edebilirliğini sağlayan güçlü yanlarını inovasyon odağında katılımcı bir keşif süreciyle ortaya çıkararak bölgenin yenilik stratejilerini önceliklendirmeyi, diğer bir deyişle bölgesel inovasyon politikalarının tasarım ve uygulama süreçlerine dair bir rehber sunarak süreci kolaylaştırmayı amaçlamaktadır. Öte yandan, bazı uygulamlarda yer temelli bir yaklaşımla geliştirilen stratejilerin bölgelerde aynı etkinlikte uygulanmadığı gözlemlenilmektedir. Bu noktada, yer temelli olma iddiasıyla tasarlanan bölgesel inovasyon politikaları ile uygulama arasındaki boşluğu anlamak için bir politika analizi çerçevesi oluşturmanın, hem söz konusu politikaların analizine zemin hazırlayacağı hem de sonraki politika tasarım süreçlerine ışık tutarak politikaların daha etkin bir şekilde uygulanmasına olanak sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda, tezin amacı bölgesel gelişme teorileri kavramsal çerçevesinden faydalanarak firmaların inovasyon yeteneğini geliştirmek üzere yere özgü tasarlanan bölgesel Ar-Ge ve yenilik politikası ile uygulama arasındaki farklılığın boyut ve bileşenlerini firma ve bölge ölçeği arasında bağ kurarak tanımlamak, Doğu Marmara Bölgesinin kendine özgü ve biricik yapısı üzerinden bu bileşenleri analiz etmek ve daha sonraki çalışmalar için söz konusu boşlukları doldurabilecek önerilerde bulunmaktır. Tezin özgünlüğü ise yer temelli bölgesel inovasyon politikasını incelemeye olanak sağlayan boyut ve bileşenler ile politika analizinin yapısını ortaya koyan boyut ve ölçütlerden oluşan iki katmanlı, ölçeklenebilir ve yere özgü uyarlanabilir bir politika analizi çerçevesi oluşturmasıdır. Tez çalışmasının sonucunda Akıllı İhtisaslaşma İçin Doğu Marmara Bölgesel Yenilik Stratejisi kapsamında firmalar odağında tasarlanan Ar-Ge ve inovasyon stratejileri ile uygulama arasındaki boşluğun, yapısal ve bölgeye özgü mekansal, zamansal ve aktörel boyutlarda farklılıklarının olduğu, bu farklı boyutlar ve boyutlar altındaki bileşenlerde de boşluğun yapısının ve derinliğinin değiştiği gözlemlenmiştir.