Avrupa’da Bir Cevelan’ın Seyahat Rotası

Abstract

Ahmet Midhat, 1899 yılında Stockholm’de düzenlenen Müsteşrikin Kongresi’ne katılmak üzere 15 Ağustos-26 Ekim 1899 tarihleri arasında yaklaşık iki buçuk ay süren bir yolculuğa çıkar. Yolculuğun amacı II. Abdülhamid’in görevlendirmesiyle o yıl Stockholm ve Christiania’da (Oslo) düzenlenen sekizinci Müsteşrikin Kongresi’ne, Osmanlı İmparatorluğu’nun resmî azası olarak katılmaktır; ancak Ahmet Midhat, görevini başarıyla yerine getirmekle kalmaz buradan uzun Avrupa yolculuğunun bir dökümü olan Avrupa’da Bir Cevelan seyahatnamesiyle döner. Bu seyahatname bir Osmanlı yazarının Avrupa üzerine yazdığı en ayrıntılı ve hacimli seyahatnamelerden biri olmasının yanında yazarının hayat, seyahat ve edebiyat üzerine görüşlerine ulaştığımız önemli bir metindir. Sanattan iktisada, tarihten fenni yeniliklere, şehirciliğe kadar geniş bir ilgi alanına sahip olan Ahmet Midhat’ın bu dikkatleri Avrupa’da Bir Cevelan’ı çeşitli disiplinlerden birçok çalışmaya kaynak haline getirir. Osmanlı İmparatorluğu’nun Batı’yla ilişkisinin yanı sıra dil, edebiyat, tiyatro, tarih, güzel sanatlar, sosyoloji, siyaset, iktisat, şehircilik ve hatta turizm başlıklarında önemli tespit ve değerlendirmelerde bulunması eserin seyahat edebiyatı içinde ayrı bir yere sahip olmasını sağlar.