Evrensel tasarım ve sürdürülebilirlik ara kesitinde ofis iç mekan çözümlemeleri

Abstract

İçerisinde var olunan dünya düzeninin sürekli olarak gösterdiği değişim ve dönüşümler tasarım alanındaki farklı ihtiyaçları da beraberinde getirmektedir. Bir tasarımın fikir üretiminden projesinin teslimine kadar olan süreçte, bu farklı ihtiyaçlara tasarımcı tarafından çözümler üretilmesi projenin işlevselliği ve sağladığı faydalar açısından önemli bir konu teşkil etmektedir. Günümüzde artık bir gereksinim olarak görülen evrensel tasarım ve sürdürülebilirlik gibi kavramların bu olumlu etkilere zemin hazırlayacak ihtiyaçlar olduğu söylenebilir. Bu iki tasarım olgusunun izinde birtakım kararların alınması kullanıcılar ile birlikte çevreyi, ekonomiyi ve sosyal bir olgu olarak görülen toplumu da etkilemektedir. Bu tez çalışmasında, evrensel tasarım ve sürdürülebilirlik kavramları ofis iç mekan tasarımları üzerinden incelenmiştir. Araştırma konusu olarak ofis iç mekan tasarımlarının seçilmesinin nedeni ise kişilerin hayatları boyunca en çok zaman geçirdikleri mekanlardan birisinin ofis yapıları olması ve ofis tasarımlarının bu kavramların ışığında gerçekleştirilmesi durumunda kullanıcıların motivasyonu ve üretkenliğinde olumlu değişimlerin yaşanabilmesi ve bu olumlu etkilerin de farklı pozitif sonuçları doğurabilme imkanı bulunmasıdır. Ayrıca ofis yapılarının geçmişten günümüze kadar geçen süreç içerisinde kavramsal ve tasarımsal açıdan değişimler geçirdiği bilinmektedir. Bu değişimler dönemin etkisiyle pozitif veya negatif etkilere yol açabilmektedir. Ancak pozitif etkilerin çoğaltılabilmesi amacıyla tasarımcılar tarafından proje üzerinde yoğunlaşılması gereken -evrensel tasarım ve sürdürülebilirlik gibi- bazı tasarım kararlarının mevcut olduğu söylenebilir. Tez çalışması dört bölümden oluşmakta olup, birinci bölümü "Giriş" kısmı oluşturmaktadır. Bu bölümünde üzerinde çalışılan konunun amacı, kapsamı ve araştırma yöntemi belirtilmektedir. İkinci bölümde, tez çalışmasında üzerinde durulan kavramlardan ilki olan evrensel tasarımın tanımı, süreç içerisindeki değişimi ve prensipleri örnekler ile ifade edilmiştir. İkinci kavram olan sürdürülebilirliğin de tanımlanmasının ardından, zamanla uğradığı değişimler ile kavramın çevresel, sosyal ve ekonomik boyutlarına değinilmiştir. Bu bölümün son kavramı ise çalışma olgusunun gerçekleştiği ofislerdir. Ofis kavramının ortaya çıkış sürecinin açıklanmasının akabinde, ofislerin zamanla uğradığı farklılaşma durumu aktarılmıştır. Üçüncü bölümde ise evrensel tasarım ve sürdürülebilirlik kavramları ofis yapıları özelinde incelenmiştir. Ardından anlatılan bu iki kavram temelinde, seçilen iki örnek ofis yapısının iç mekan çözümlemeleri yapılmış ve sonuca gidilmiştir. Sonuç bölümünde ise tez çalışması boyunca yapılan araştırmalardan ve analizlerden elde edilen veriler evrensel ve sürdürülebilir tasarım kavramlarının doğrultusunda ele alınmıştır. Bu kavramlar ışığında ofis yapılarının tasarımı için gereken hususlara ve önerilere yer verilmiş, literatürde görülen eksikliklere değinilmiş ve bu akademik çalışmanın başlangıcında belirlenen araştırma sorularına ve hipoteze de yanıtlar verilerek tezin yazılma amaçlarının karşılanması sağlanmıştır.