Sesten ize: Tasarım perspektifinden ses görselleştirme üzerine deneysel bir çalışma

Abstract

Ses görselleştirme pratiği, geçici olanı görünür kılmanın, işitsel olanı işaretler, semboller, notasyon sistemleri ve grafik temsiller aracılığıyla görselde gösterebilmenin yollarını sunar. Bu çoğunlukla deneysel pratik, teknolojik ve kültürel değişimlerden güçlü bir şekilde etkilenmiştir. Ses görselleştirme örnekleri tarih boyunca erken fonetik alfabelerden İtalyan fütüristlerinin posterlerine kadar pek çok dönemde ortaya çıkmış olsa da ses kayıtlarının mümkün hâle geldiği ve akustik çalışmaların ilerlediği 20. yüzyılda, müzikal ve fonetik sistemlerin ötesinde bir alan olarak gelişmeye başlamıştır. Günümüzde ise dijital teknolojiler ve medya araçlarındaki yenilikler, sesin hem kullanımı hem de görselleştirilmesi için yeni olanaklar sunmaktadır. Bu çalışma, sesi deneysel fenomenoloji, işitsel materyalizm, göstergebilim ve deneysel psikoloji perspektifleri bağlamında, diğer duyularla ilişkilendirerek ele almıştır. Ses nesnesi, ses manzarası, akustik mekân ve gürültü (noise) gibi ses çalışmalarında kullanılan kavramlar üzerinden işitselin görsel kültürdeki izlerini anlamaya yönelik bütüncül bir çerçeve oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu kavramlar üzerinden, ses görselleştirmenin hem sesi dönüştürülebilir bir malzeme olarak, hem de anlam üreten ve ileten bir ortam olarak ele aldığı farklı yaklaşımları görünür kılmak amaçlanmıştır. Çalışmada, fonetik alfabe, müzik notasyonu ve diğer akustik teknolojiler gibi ses görselleştirme tarihini şekillendiren yöntemler birer görselleştirme pratiği olarak göstergebilim alanının da yardımıyla incelenmiş, böylece görselleştirme yöntemlerinin nasıl farklılaştığı ortaya konmaya çalışılmıştır. İzi sürülen teknolojik değişimin ve işitsele dair gelişen kültürel algının tasarım alanındaki izlerini ortaya koymak amacıyla farklı mecraların bir araya geldiği çok yönlü ve çok duyulu örnekler açıklanan sese dair yaklaşımlar ve görsel işaretler üretme yöntemleri bağlamında değerlendirilmiştir. Böylelikle hareketin ve çok duyulu ortamların arttığı yüzyılın hızlı ritmine uygun olarak ortaya çıkan farklı ifade biçimlerini ampirik olarak belgelemek ve ses görselleştirmenin bir araç olarak görsel yaratıcılık biçimlerini dönüştürme potansiyelini ortaya koymak amaçlanmıştır.