Akılllı kentlerde sürdürülebilir su yönetimi ve İstanbul'a yaklaşım

Abstract

Günümüzde Dünya'da ve ülkemizde, özellikle kentlere hızlı göç ve nüfus artışı olmaktadır. Sanayileşmeyle beraber hızla artan üretim ve tüketim döngüsü sonucu oluşan karbon emisyonu ile küresel ısınma artarak devam etmektedir. Küresel ısınma ve artan nüfusla birlikte doğal kaynaklar azalarak ve kirlenerek ekolojik denge bozulmaktadır. Bunun sonucu olarak kentlerde çok yönlü sorunlar, tehtidler yaşanmaktadır. Bu durum gelecek kuşakların yaşantısı için ciddi bir tehlike oluşturmaktadır. Özellikle son yıllarda yerel yöneticiler ve bir çok bilim dalından uzmanlar sürdürülebilir kentsel gelişme ve yönetim uygulamaları üzerinde çalışmalar yaparak çözümler bulmaya çalışmaktadırlar. Küresel ısınmanın sonucu oluşan doğal felaketler, büyük şoklar ve stresler karşısında kentsel yaşamın devam edebilmesi, akıllı kent teknolojileri ve uygulamalarının entegre edilerek kentsel dayanıklılığın arttırılarak, yeni koşullara uyum sağlamaları ile sürdürülebilirliği mümkün olabilecektir. Dünya'da gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde çok sayıda kent, karbon ayak izini azaltarak başta su olmak üzere kısıtlı kaynakları etkin kullanmaya çevrenin korunarak sürdürülebilirliğini sağlayabilmek için IoT, veri analitiği, yapay zeka, sensörler vb teknolojik uygulamalarla akıllı kent kimliğine kavuşmaya çalışmaktadırlar. Akıllı kentler, teknolojinin sunduğu olanaklar ile bu sorunlara çözüm üretmeye yönelik önemli bir potansiyel taşımaktadır. Bu tez çalışmasında; Kentsel sistemler ve hizmetlerinin devamlılığını sağlayan sürdürülebilirlik yaklaşımları ve kentsel dayanıklılık boyutları üzerinden yaşamı etkileyen en önemli streslerden biri olan su kıtlığı ve bu sorunla karşı karşıya bulunan İstanbul'a sürdürülebilirlik bağlamında bir yaklaşım yapılmıştır. Sürdürülebilir su yönetimi, günümüz kentlerinin en kritik sorunlarından biridir. Öncelikle dünyadaki akıllı kent örneklerinden su ile ilgili akıllı yönetim uygulamaları değerlendirilmiştir. Su sorunu ve sürdürülebilir su yönetiminin tanımı yapılmış, su stresinin hafifletilebilmesi için alternatif çözümlerden olan, yerele özgü su kaynakları ile ilgili uygulamalardan su hasadı olanakları incelenmiştir. İstanbul, büyük bir metropol olarak hızla artan nüfusu, su kaynaklarının sınırlılığı ve altyapı yetersizlikleri ile ciddi bir su sorunu yaşamaktadır. Bu bağlamda, akıllı su yönetimi sistemlerinin İstanbul'a entegre edilmesi, şehrin su sorunlarını çözme noktasında önemli bir adım olabileceğinden İstanbul'un su kaynakları, teknik veriler ve akıllı su yönetimi uygulamaları sürdürülebilir bir bakış açısıyla irdelenmiştir. İstanbul'un akıllı su yönetimi alternatiflerinden biri olan yağmur suyu hasadına yönelik yapılan alan çalışması iki ölçekte ele alınmıştır. Mikro ölçekteki Güzel Sanatlar Sitesi'nden elde edilen veriler ile makro ölçekteki Pendik ilçesi Yenişehir-Harmandere mahallelerinin kesiştiği 1000 mt dairesel yarıçaplı kent parçasına yönelik elde edilen veriler üzerinden çalışma yapılmıştır. Toplam gri su ve yeşil alan sulama suyu ihtiyacının Mikro ölçekte 37,27, Makro ölçekte ise %42,95'sini karşılama oranlarına ulaşılmıştır. Çalışma alanı üzerindeki her iki ölçekte de çatı ve diğer yüzeylerden toplanan yağmur sularının binalarda gri su, temizlik ve yeşil alan sulama suyu olarak kullanılabilme potansiyelinin var olduğu ve bunun yağmur suyu hasadı ile mümkün olabileceğinin sağlaması yapılarak, İstanbul'daki en önemli kentsel risklerden biri olan su kıtlığının aşılmasında akıllı kent uygulamaları ile yerele özgü alternatif su kaynaklarından biri olan yağmur suyu hasadı ile desteklenebileceği ortaya konulmuştur. Sonuç olarak; Kent planlama disiplini açısından göz ardı edilen su kaynakları ve akıllı su yönetiminin sürdürülebilir dirençli kent yaşamının sağlanmasında dikkate alınması gereken önemli bir unsur olduğu görülmüştür. Bu tez çalışmasının yenilikçi, sürdürülebilir bir yaklaşımla kentsel yaşamın aksatılmadan devamlılığı sağlamak için yapılacak araştırmalara yön göstermesi ve bu alanda çalışacak herkese faydalı olmasını dilerim