Çağdaş fotoğraf sanatında bedenin performatif kullanımı

Abstract

Bu tez, 20. yüzyılın ikinci yarısından günümüze kadar uzanan bir zaman dilimi içerisinde çağdaş fotoğraf sanatında bedenin temsiline odaklanarak, görsel kültürün toplumsal cinsiyet, kimlik ve güç ilişkileri bağlamında dönüşümünü araştırmaktadır. Özellikle feminist ve kuir teorilerin rehberliğinde, kimlik ve bedenin performatif doğası, sanat üretimi üzerinden çözümlemeye tabi tutulmuştur. Araştırmanın temel amacı, çağdaş fotoğraf sanatında bedenin hem bir temsil nesnesi hem de direnişin, kimlik inşasının ve normların sorgulanmasının bir aracı olarak konumlandırılışı ortaya koymaktır. Bu bağlamda, feminist sanat hareketlerinin ve kuir sanat pratiklerinin görsel stratejileri incelenerek, bedenin bir direniş alanı olarak temsil edilişi analiz edilmiştir. Toplumsal cinsiyet kimliklerinin, cinselliklerin ve ırksal farklılıkların görsel sanatlar aracılığıyla çeşitli yöntemler ile görünür kılındığı ya da sorgulandığı tespit edilmiştir. Araştırma sürecinde, nitel yöntemler temel alınmış; görsel analiz, kavramsal çerçeve oluşturma ve sanatçı örnekleri üzerinden yorumlama gibi yöntemlerle çalışılmıştır. Seçilen sanatçıların eserleri, görsel temsil, bedensel performans, kimlik politikaları ve estetik stratejiler açısından çözümlenmiş; bu çözümlemeler, feminist ve kuir kuramlar ışığında değerlendirilmiştir. Ayrıca, sanatçıların üretimlerinde bedenin erotik, estetik ve politik boyutları üzerinden yürütülen temsillerin, toplumsal tabuları kırması ve alternatif kimlik biçimlerinin ifadesine olanak sağlama yolları ortaya konmuştur. Bu çalışma, bedene atfedilen kimlik, cinsiyet, ırk ve özne kavramlarını hem tarihsel hem kuramsal düzlemde sorgularken, çağdaş fotoğraf sanatında bedenin temsiline dair yeni perspektifler geliştirmeyi amaçlamaktadır. Bedenin üstlendiği performatif işlev, sanat aracılığıyla güç ilişkilerine karşı bir söylem üretme potansiyeli taşıyan bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Böylelikle, çağdaş fotoğraf sanatının yalnızca estetik değil, aynı zamanda politik ve toplumsal bir ifade alanı olduğu vurgulanmıştır.