Müzelerde izleyici oluşturma üzerine: Türkiye ve batı müzeciliğinde karşılaştırmalı teknik ve yöntemler

Abstract

Bu tez, müzelerin izleyicilerle ilişkisini ve izleyici oluşturma süreçlerini ele almaktadır. Çalışma, müzelerin tarihsel kökenlerinden başlayarak, Osmanlı İmparatorluğu'ndaki müze olgusunu ve Batı müzeciliği ile karşılaştırmalı bir analiz sunmayı amaçlamaktadır. Tez, Uluslararası Müzeler Konseyi'nin (ICOM) 2022 yılında kabul ettiği güncel müze tanımını temel alarak, müzelerin somut ve somut olmayan mirası koruma, araştırma, sergileme ve toplulukların katılımını teşvik etme işlevlerini inceler. Bu bağlamda, müzelerin toplumsal ihtiyaçlara yanıt verme kapasitesini artırmak için kullanılan modern iletişim araçları ve yöntemleri değerlendirilmiştir. Tezin amacı, Türkiye'den ve Avrupa'dan kültür kurumlarının/müzelerin izleyici oluşturma stratejilerinin araştırılması ve değerlendirilmesidir. Bu kapsamda müze raporları ve müze çalışanlarıyla yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla nitel veri toplanmış; Sakıp Sabancı Müzesi'nin izleyici geliştirme süreçlerine dair örnekler ve geleceğe yönelik öneriler sunulmuştur. Çalışma, müzelerin tarihsel gelişimine geniş bir perspektifle yaklaşarak, İskenderiye Müzesi ve Rönesans müzelerinden modern müzelere uzanan süreçte müzeciliğin evrimini incelemiştir. Batı'da izleyici oluşturma konusunda başarısı ispatlanmış müzelerin topluluk oluşturma süreçlerinde olumlu etkisi olan yöntemler araştırılmış, Türkiye'deki kültür kurumlarındaki süreçlerin benzerlik ve farklılıklara değinilmiştir. Sakıp Sabancı Müzesi örneği üzerinden Türkiye'deki özel müzeciliğin topluluk oluşturma süreçleri ve gelecekte kullanılabilecek izleyici oluşturma stratejileri üzerine erişilebilirlik, kapsayıcılık ve çeşitliliği merkeze alan somut öneriler sunulmuştur.